Agar Quyosh yoki Yer markazini tasavvur qilsak, tasavvurimizda ulkan narsa — misli ko’rilmagan darajadagi bosim, millionlab darajadagi yuqori harorat, plazma, qizigan yadro… kabi jarayonlar ko‘z oldimizdan o’tadi, faqat vaznsizlik holatidan tashqari. Shunga qaramay fiziklarning aytishlaricha: osmon jismlari markazida haqiqatan ham tortishish kuchi yo‘q. Qanday qilib bunday holat ro’y berishi mumkin?
Источник: — «Factodrom.com»
Buning javobi, gravitatsion tortishish shar shaklidagi jism ichida qanday ishlashidan kelib chiqadi. Yulduz yoki sayyoraning har bir nuqtasida modda massasi bizni markazga tortadi, lekin uning o‘z markazida holat boshqacha. Bu yerda har tomonda teng massalar joylashgan va ularning tortishishlari bir-birini muvozanatlashtiradi. Natijada markazda nol gravitatsiya hosil bo‘ladi, lekin bu massa yo‘qolganligi uchun emas, balki kuchlar taxminan har tomonga teng ravishda ta’sir qilib, bir-birini tenglashtirgani uchundir.
Bu markazda orbitadagi kabi erkin “suzib yurish” mumkin degan ma’noni anglatmaydi, chunki u yerda ulkan bosim va juda yuqori harorat mavjud. Ammo agar qandaydir mo‘jiza bilan Yerning geometrik markazida bo‘lsangiz, odatiy “pastga tortuvchi” kuchni his qilmaysiz, chunki siz gravitatsion muvozanat nuqtasida turgan bo’lasiz.
Shunday qilib, yulduzlar va sayyoralar markazida haqiqatan ham vaznsizlik holati yo‘qligi haqiqat, chunki hatto koinotdagi eng katta jismlar o‘rtasida ham gravitatsion kuchlar amalda nolga teng bo‘ladi.
