Agar har qanday odamdan sayyoramizdagi eng chuqur va hayratlanarli kanyon haqida so’rasangiz, 99% holatda u Arizonadagi Grand-Kanyonni aytadi. Kolorado daryosi tomonidan o’yilgan ushbu geologik gigant o’zining kengligi va bir yarim kilometrga yetadigan chuquriligi bilan haqiqatdan ham tasavvurni lol qoldiradi. Ammo mutloq chuqurlik chempioni unvoni uchun kurashda u hatto kuchli o’nlikka ham kirmaydi.
Источник: — «Factodrom.com»
Yer yuzidagi eng chuqur kanyon Tibetdagi Yarlung Tsangpo hisoblanadi. Shu nomdagi daryo o’zan ochgan ushbu kam tanilgan gigant boshqa barcha kanyonlardan ustun turadi.
Tsangponing chuqurligi hayratlanarli 6009 metrga yetadi. Taqqoslash uchun, bu Grand-Kanyondan taxminan to’rt baravar chuqurroqdir. Yarlung Tsangpo kanyoni 504 kilometrga cho’zilgan bo’lib, borish qiyinligi va tog’larning ulkan balandligi tufayli sayyoramizdagi eng kam o’rganilgan hududlardan biri bo’lib qolmoqda.
Uning tarixi taxminan 50 million yil oldin, Hindiston va Yevrosiyo tektonik plitalari to’qnashib, Himolay tog’larini ko’targan paytda boshlangan. Aynan o’shanda Yarlung Tsangpo daryosi ko’tarilgan tog’ jinslari orasidan asta-sekin o’ziga yo’l o’ya boshlagan.
Geologlarning fikricha, kanyonning o’zi taxminan 3-4 million yil avval, Tibet platosining tez ko’tarilishi daryoning eroziya kuchini oshirgan vaqtda shakllangan. Qum va toshlarga to’yingan shiddatli suvlar yumshoq cho’kindi jinslarni yuvib ketgan va mustahkamroq granit hamda gneysdan iborat tik qoyalarni qoldirgan. Bu jarayon hozirgacha davom etmoqda — kanyon sekin-asta chuqurlashib bormoqda.
Qiziqarli tomoni shundaki, olimlar hanuzgacha uning aniq yoshi va shakllanish mexanizmlari haqida bahslashmoqdalar. Taxmin qilinishicha, kanyonning yuqori qismlarini shakllantirishda hatto muzliklar ham katta rol o’ynagan. Ammo bir narsa shubhasiz: bu joy — suv va vaqt sayyora qiyofasini qanday o’zgartirishi mumkinligiga jonli misoldir.
