Nemis olimlari 2500-yilga borib tabiiy hududning odatdagi ekotizimi butunlay yo’q bo’lib ketishini bashorat qilmoqdalar — deb yozadi « Hi-Tech_Mail.ru ».
Hi-Tech Mail Muallifi
2022-yilda Alfred Vegener nomidagi Qutb va dengiz tadqiqotlari instituti tadqiqotchilari Sibir tundrasining 4000 km masofadagi butun maydonini baholaydigan modelni yaratdilar. U alohida o’simliklarning hayot aylanishini: urug’larini qanchalik uzoqqa sochishidan tortib, daraxtlar bilan raqobatga kirishganda qanchalik yaxshi o’sishigacha hisobga oladi.
Ma’lum bo’lishicha, isishga javoban larix (listvennitsa) o’rmonlari shimolga qarab o’n yilda 30 km tezlikda harakatlanmoqda — bu juda tez. Va agar sayyorada harorat pasaysa ham, ularning ortga chekinishi dargumon, deb yozadi Live Science tadqiqotchilar ma’lumotlariga tayanib.
Olimlar tomonidan taklif etilgan, Yerda uglerod chiqindilari 2100-yilga kelib nolga tushadigan «ijobiy» ssenariyga ko’ra, 2500-yilga kelib bugungi tundraning atigi 32,7 foizi qoladi. Bu qism ikkita mini-tundraga bo’linadi: birinchisi Uzoq Sharqdagi Chukotkada, ikkinchisi esa Uzoq Shimoldagi Taymir yarim orolida joylashadi. Ular bir-biridan 2500 km masofada joylashgan bo’ladi.
Shu bilan birga, yuqorida tavsiflangan ma’yus ssenariy insoniyatning juda tezkor harakatlarisiz amalga oshishi imkonsiz bo’lib qolishi mumkin, bu esa tundra uchun oqibatlar ancha yomonroq bo’lishini anglatadi. Uglerod chiqindilari 2050-yilgacha kamayishni boshlamaydigan va 2100-yilga kelib faqat yarmiga qisqaradigan oraliq ssenariyda, 2500-yilga kelib larixlar hozirgi tundraning 5,7 foizidan tashqari hamma joyni qoplaydi, bu esa mohiyatan ekotizimni yo’q qiladi.
Yer yuzidagi o’zgarishlarga inson qanday aloqador ekanligini ko’rib chiqing:
49-fotosurat:
G’isht pechlari. Foto: @azinronnie / Agora
«Biz inson tabiatdan ajralgan degan xomxayol bilan yashaymiz.» Foto: @fernandoflorit / Agora
Qora tutun. Foto: @moni21a / Agora
Shpitcbergenda iqlim o’zgarishi. Foto: @thibaultdullin / Agora
Chegaralar. Foto: @tuantvt / Agora
Ikki nafar Fermer ayol qurg’oqchilik oqibatlari bilan kurashmoqda. Foto: @teochinleong78 / Agora
Bau Ka Kay mangrov chakalakzorlari. Foto: @alexcao / Agora
Briksgal muzligi. Foto: @zwemarntun / Agora
Islandiyadagi yo‘qolib borayotgan muzliklarga ko‘tarilish. Foto: @vasadivisuals / Agora
Bulutli kun: @jackyy_wch / Agora
Cho‘llanish changi. Foto: @fatemebiglary / Agora
O’rmonni yo’q qilinishi. Foto: @thaibana.vn / Agora
Dunyoni qutqar. Foto: @rozelkazi / Agora
Kondensatli iz. Foto: @pollyscholl / Agora
Tabiatdagi katta o’zgarishlar. Foto: @asimijaz / Agora
Tarixiy suv toshqinlari. Foto: @trantuanviet / Agora
Qurg’oqchilik ta’siri. Foto: @cymot / Agora
Menga yordam ber, men tuzoqdaman. Foto: @yogayogreat / Agora
Muz va olov. Foto: @globetrottingtimo / Agora
To’g’ri yo’lni qidirib. Foto: @superiaia / Agora
Bangladeshdagi iqlim o’zgarishlarining natijasi. Foto: @kazijewel / Agora
Bu bizning kelajagimizmi? Foto: @leemumford8 / Agora
Olim tuprog’i. Foto: @sagorphotos / Agora
Erish. Foto: @pherrography / Agora
Namib cho’li. foto: @marcotagliarino / Agora
Marjon koloniyasidagi plastik paket. Foto: @ashwaag2233 / Agora
Zavod. Foto: @murvel48 / Agora
Qayta ishlash. Foto: @trungbui / Agora
Qirollik daryosi. Foto: @simonpastor / Agora
Daraxtlardan biri shu yerga atalgan. Foto: @adingkuswara / Agora
Havomizni ifloslantirishni bas qiling. Foto: @creative_kayes / Agora
Quyosh energiyasi. Foto: @wunderbuilder / Agora
Olovli va muzli yer. Foto: @joncleave / Agora
Yilning birinchi yomg’iri. Foto: @joao.galamba / Agora
Suv tanqisligi. Foto: @renebernal / Agora
Sayyorani qutqar, biz o‘z halokatimizni o‘zimiz yaratdik. Foto: @eriyulianto / Agora
Quriyotgan daryo zinasi. Foto: @photosajid / Agora
Qutosh energiyasi. Foto: @hoacarol / Agora
Qutb ayig’i muzliklarsiz yerda. Foto: @uglefisk / Agora
Shamol generatorlari. Foto: @a.rosenthal / Agora
Iqlim o‘zgarishi sababli yozgi bo‘ronlar bugungi kunda odatiy holga aylandi. Foto: @bachir01 / Agora
Eriyotgan Yokulsarlon muzligi. Foto: @michaelfoote / Agora
Tashlandiq. Foto: @leowillgo / Agora
Qaqragan yer. Foto: @tuan1368 / Agora
Muzlik yo’qolish arafasida. Foto: @uglefisk / Agora
Agora
Kemalar qabristoni. Foto: @sultan_ahmed007 / Agora
Hokimiyatning iqlim o‘zgarishi bo‘yicha harakatsizligiga qarshi norozilik namoyishi. Foto: @josephrrrouse / Agora
Bretandagi suv qaytishi. Foto: @kkoresh / Agora
