Har yili dekabr oyida millionlab odamlar peshtaxtalar qarshisida ikkilanish ichida qoladilar: o‘rmon hidi anqib turgan tabiiy archa sotib olishmi yoki uzoq muddatga chidaydigan plastik muqobiliga sarmoya kiritishmi? Reklama bizni tirik daraxtlarni qutqarish — olijanob ish ekanligiga ishontiradi, ammo sun’iy go‘zal egalarining vijdoni haqiqatan ham pokmi? Tayyor turing, ekologik matematika «yashil» bayram haqidagi tasavvurlaringizni ostin-ustun qilib yuboradi.
Manba: — «Factodrom.com»
Bir qarashda, daraxtni kesish — tabiatga qarshi jinoyat, ko‘p marta ishlatiladigan archa esa — ekologik ideal bo‘lib tuyuladi. Biroq raqamlar aksini aytmoqda: bitta standart plastik archani ishlab chiqarish atmosferaga qariyb 40 kilogramm karbonat angidrid chiqaradi! Taqqoslash uchun, ixtisoslashtirilgan ko‘chatxonalarda yetishtirilgan tabiiy daraxt o‘sish davrida, aksincha, $CO_{2}$ ni yutadi, utilizatsiyadan so‘ng esa 10 baravar kamroq uglerod izi qoldiradi. Sun’iy dekorning muammosi uning materialida — deyarli qayta ishlanmaydigan, tarkibida qo‘rg‘oshin bo‘lishi mumkin bo‘lgan va tashlab yuborilganda tuproqni yuzlab yillar davomida mikroplastik bilan zaharlaydigan polivinilxloridda (PVX) yotibdi.
Sun’iy archa ekologik jihatdan tabiiysi bilan tenglashishi uchun siz undan kamida .. 15-20 yil davomida ketma-ket foydalanishingizga to‘g‘ri keladi! Aksariyat odamlar esa tashqi ko‘rinishi buzilgani sababli «plastik»ni 5-6 yildan keyinoq almashtiradilar. Buning ustiga, bunday archalarning sher ulushi logistika uchun tonnalab yoqilg‘i sarflab, boshqa mamlakatlardan bizga keladi. Rasmiy o‘rmon xo‘jaliklaridagi tirik daraxtlar esa qishloq xo‘jaligi ekini kabi yetishtiriladi va ularning o‘rniga darhol yangi ko‘chatlar o‘tqaziladi, bu esa ekotizimning tiklanuvchanlik siklini qo‘llab-quvvatlaydi.
Tabiiy archaning asosiy hiylasi esa uning utilizatsiyasida yashiringan. Agar daraxt oddiy chiqindixonaga tashlansa, u yerda chiqindi uyumlari ostida kislorodsiz chirib, metan chiqara boshlaydi — bu karbonat angidriddan o‘nlab marta tajovuzkorroq bo‘lgan issiqxona gazidir. O‘rmon mehmoni uchun yagona to‘g‘ri yakun — bu uni qirindi yoki kompostga aylantirishdir. Bugungi kunda ko‘plab shaharlarda archalarni hayvonot bog‘lari uchun to‘shama yoki bog‘lar uchun o‘g‘itga aylantiradigan qabul qilish punktlari ochilmoqda.
Shunday qilib, ushbu jangda qonuniy joydan sotib olingan va bayramdan keyin to‘g‘ri utilizatsiya qilingan tirik daraxt g‘olib chiqadi. Agar siz sun’iy dekor ishqibozi bo‘lsangiz, sayyora oldida o‘zingizni oqlashning yagona yo‘li — archangizni meros qilib qoldirishdir!
