Marsda rubinlar va sapfirlar yashiringan bo’lishi mumkin, deb hisoblamoqda olimlar Perseverance marshodi tomonidan olingan ma’lumotlarning har tomonlama tahlilidan so’ng.
Manba: « Hi-Tech_Mail.ru ».
Yangiliklar Muallifi
Manba: https://phys.org/
Kutilmagan topilma Yezero kraterining chetida — yoshi taxminan to’rt milliard yil bo’lgan qadimiy zarba tuzilmasida amalga oshirildi. Uning chetiga ko’tarilib, Perseverance qayerdandir tashqaridan — ehtimol, meteorit zarbalari, geologik yoki suv jarayonlari natijasida keltirilgan yorqin toshlar sochilib yotganini aniqladi. Olimlar marshodning machtasiga o’rnatilgan SuperCam asbobining yashil lazerini shunday uchta toshga yo’naltirdilar. Lazer minerallarni o’ziga xos to’lqin uzunliklarida nur taratishga majbur qiladi, bu esa jinsning kimyoviy tarkibini aniqlash imkonini beradi.
Tahlillar korundning aniq signaturalarini ko’rsatdi — bu alyuminiy va kisloroddan tashkil topgan mineral bo’lib, eng qattiq tabiiy moddalardan biri, bu borada faqat olmosdan keyin turadi. Toza holatda korund rangsizdir, ammo mikroskopik aralashmalar unga yorqin tuslar beradi: xrom korundni rubinga, temir yoki titan esa sapfirga aylantiradi. Mars namunalarida xrom qo’shilmalari topilgan, bu esa formal jihatdan rubinlarning kimyoviy tavsifiga mos keladi.
Biroq mutaxassislar hozircha shoshilinch xulosalar chiqarishdan ogohlantirmoqdalar. «Biz korund tarkibidagi xrom miqdorini aniq belgilay olmaymiz, bundan tashqari, unda boshqa elementlar — temir, titan ham bo’lishi mumkin, — deb tushuntiradi ish hammuallifi, Ayova universiteti sayyora geologi Valeri Peyre. — Shuning uchun biz topgan toshlar aynan rubinmi yoki korundning boshqa turlari, masalan, sapfirmi, degan aniq xulosa chiqarish qiyin». Ish mualliflari yakunda o’z topilmalarini shunchaki korund deb tasnifladilar.
Manba: Unsplash.com
Mars qimmatbaho toshlari haqida orzu qilayotganlar kutishlarini biroz pasaytirishlari kerak: topilgan kristallar juda kichik — diametri 0,2 millimetrdan kam. Biroq, boshqa bir hammuallif, Fransiyaning Milliy ilmiy tadqiqotlar markazidan Olivye Beyssak ta’kidlaganidek, nazariy jihatdan kattaroq kristallar ham topilishi mumkin, garchi Yerda ham korund yirik toshlar shaklida kam uchrasa-da.
Ushbu kristallarning kelib chiqishi ayniqsa qiziq. Yerda korund yuqori harorat va bosim sharoitida tektonik jarayonlar davomida shakllanadi. Marsda plitalar tektonikasi tasdiqlanmagan, shuning uchun olimlar kristallar meteorit zarbalari natijasida paydo bo’lgan bo’lishi mumkinligini taxmin qilmoqdalar, chunki ular ekstremal isish va siqilish uchun zarur sharoitlarni yaratadi.
Rubinsimon kristallar — Qizil sayyoradagi yagona «zargarlik» topilmasi emas: avvalroq Marsda barcha belgilariga ko’ra kvars va opalga mos keladigan toshlar topilgan edi. Ko’rinishidan, Qizil sayyora — qimmatbaho toshlarning haqiqiy tabiiy laboratoriyasidir.
Ранее ученые придумали, как вырастить на Марсе яблони.
Avvalroq olimlar Marsda qanday qilib olma daraxtlarini yetishtirishni o’ylab topishgan edi.
