Olimlar nima uchun ba’zi tushlar yorqin va realistik, boshqalari esa xiralashgan bo‘lib ko‘rinishini aniqlashdi. Shaxsiyat xususiyatlari, hayol surish va global voqealarning tushlar mazmuni bilan bog‘liqligi haqida so‘zlab beramiz.
Manba: « Hi-Tech_Mail.ru ».
Hi-Tech Mail Muallifi
Lukkadagi IMT istiqbolli tadqiqotlar oliy maktabi olimlari nima uchun ba’zi tushlar yorqin va realistik, boshqalari esa xiralashgan va eslab qolish qiyin bo‘lib ko‘rinishini aniqlashdi. Javob shaxsiyat xususiyatlari va hayotiy tajribaning kombinatsiyasida yashiringan bo‘lib, aynan ular tushlarimizning mazmuni va hissiy bo‘yog‘ini shakllantiradi, deb yozadi ScienceDaily.
18 yoshdan 70 yoshgacha bo‘lgan 287 ishtirokchini qamrab olgan keng ko‘lamli tadqiqotda olimlar tushlar va uyg‘oqlikdagi voqealar haqidagi 3700 dan ortiq hisobotlarni tahlil qilishdi. Ikki hafta davomida ko‘ngillilar har kuni o‘z kechinmalarini qayd etib borishdi, tadqiqotchilar esa parallel ravishda ularning uyqu rejimi, kognitiv qobiliyatlari va psixologik profillarini o‘rganishdi.
Ma’lumotlarning ulkan massivini qayta ishlash uchun tabiiy tilni qayta ishlashning (NLP) ilg‘or vositalari qo‘llanildi. Tahlillar shuni ko‘rsatdiki, tushlar — bu tasvirlarning xaotik to‘plami emas, balki tuzilmaviy jarayondir. Miya kunlik voqealarni shunchaki takrorlamaydi, balki ularni faol ravishda qayta quradi va birlashtiradi, natijada yangi, ba’zan syurrealistik ssenariylar yaratadi. Tushdagi tanish joylar va vaziyatlar ko‘pincha kutilmagan rakurs va kombinatsiyalarda namoyon bo‘ladi.
Tadqiqot shaxsiyat xususiyatlari va tushlarning xarakteri o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liqlikni aniqladi. Hayol surishga moyil bo‘lgan odamlar ko‘proq parchalanib ketgan va o‘zgaruvchan tushlarni ko‘rishadi. Tushlarga katta ahamiyat beradiganlar esa, odatda tushlarida yanada yorqin va hayajonli voqealarni boshdan kechirishadi.
Global voqealarning ta’siri ayniqsa qiziq. COVID-19 pandemiyasi davrida to‘plangan ma’lumotlarning qiyoslanishi shuni ko‘rsatdiki, karantin paytida odamlarning tushlari hissiyotlarga boy bo‘lib, ko‘pincha cheklovlar va to‘siqlar mavzularini o‘z ichiga olgan. Yangi sharoitlarga moslashish sari bu syujetlar asta-sekin yo‘qolgan, bu esa ongg ostimizning moslashuvchanligidan dalolat beradi.
«Bizning natijalarimiz shuni ko‘rsatadiki, tushlar — bu shunchaki o‘tmishdagi tajribaning aksi emas, balki biz kim ekanligimiz va nimani boshdan kechirayotganimiz bilan shakllanadigan dinamik jarayondir», — deydi tadqiqotning yetakchi muallifi Valentina Elche.
Olimlarning ta’kidlashicha, sun’iy intellektning qo‘llanilishi tushlarni o‘rganishda yangi ufqlar ochib, yashirin qonuniyatlarni aniqlash hamda ong va xotira kabi murakkab hodisalarni chuqurroq tushunish imkonini beradi.
Avvalroq mutaxassislar nima uchun ba’zi kunlari rejalarga amal qilish oson kechishi, boshqa kunlari esa hatto oddiy ishlar ham qiyinchilik bilan bajarilishi sababini aniqlashgan edi.
