Eksperiment natijalari olimlarni hayratda qoldirdi.
Manba: « Hi-Tech_Mail.ru ».
Yangiliklar Muallifi
Gravitatsiyaning biologik tizimlarga ta’sirini o’rganish haqida gap ketganda, ko’pincha mikrogravitatsiya nazarda tutiladi, chunki koinot parvozlarida asosan u bilan to’qnash kelishga to’g’ri keladi. Uning inson organizmiga, o’simliklar va hayvonlarga ta’sirini baholashga ko’plab eksperimentlar va tadqiqotlar bag’ishlangan. Biroq, gipergravitatsiya yoki o’ta kuchli gravitatsiya, ya’ni Yerga nisbatan oshirilgan og’irlik kuchi kabi hodisani deyarli hech kim ko’rib chiqmagan.
Manba: John Tann, CC BY 2.0, Wikimedia
Uning tirik mavjudotlarga ta’siri masalasi bilan amerikalik olimlar shug’ullanishdi. Ular meva pashshalari bilan bir qator eksperimentlar o’tkazdilar, buning uchun laboratoriyada sentrifugalarda gravitatsiya kuchayishi imitatsiya qilindi. Tadqiqotchilar tajribalarni turli sharoitlarda o’tkazdilar. Bir guruh pashshalar bir sutka davomida o’ta kuchli gravitatsiya ta’sirida bo’ldi, shundan so’ng ular odatiy muhitga qaytarildi va qolgan hayoti davomida — bu mavjudotlar 45 kundan 60 kungacha yashaydi — xatti-harakatlari kuzatildi. Pashshalarning ikkinchi guruhi uzoq vaqt davomida gipergravitatsiya rejimida bo’ldi.
Gravitatsiya kuchayish darajasi ham turlicha edi. Olimlar bir nechta bosqichdan foydalanishdi: 4G, 7G, 10G va 13G. Bir G birligi Yerdagi odatiy og’irlik kuchiga mos keladi. Infraqizil datchiklar yordamida tadqiqotchilar pashshalarning harakatchanligi va xatti-harakatlaridagi o’zgarishlarni kuzatib borishdi.
Kuchli gravitatsiya pashshalardagi biologik jarayonlarni buzishi taxmin qilingan edi, biroq natija olimlarni hayratda qoldirdi. 4G og’irlik kuchida pashshalar giperfaol bo’lib qolishdi, gravitatsiya darajasi yanada oshirilganda esa ularning faolligi pasaydi, ammo bu kritik darajada emas edi. Sekin-asta hasharotlar o’zlarining odatiy faolligiga qaytishdi. Bundan tashqari, eng uzoq davom etgan eksperiment pashshalar o’ta kuchli gravitatsiyada ko’paya olishini ko’rsatdi — bu ketma-ket o’nta avlod davomida kuzatildi.
Og’irlik kuchining o’zgarishi nafaqat pashshalarning faolligiga ta’sir qildi, balki ularning vazniga, tana vazni to’planishiga ham ta’sir ko’rsatdi. Boz ustiga, u ham vaqt o’tishi bilan tezda normallashdi.
Olingan natijalar shuni ko’rsatadiki, o’ta kuchli gravitatsiyaning tirik organizmlarga ta’siri taxmin qilinganidan ko’ra ancha murakkabroq. Tadqiqot mualliflarining ta’kidlashicha, meva pashshalari bunday eksperimentlarni o’tkazish uchun qulay mavjudotlar bo’lsa-da, baribir oshirilgan og’irlik kuchi oqibatlarini boshqa hayvonlarga, shu jumladan insonga tatbiq etish uchun model organizmlar hisoblana olmaydi. Shuning uchun qo’shimcha tadqiqotlar talab etiladi.
Avvalroq biz foton lazerlari gravitatsiyani mislsiz aniqlikda qanday o’lchashi mumkinligi haqida so’zlab bergan edik.
