Pensilvaniya shtati universiteti fizigi rahbarligidagi xalqaro olimlar guruhi mюonning xulq-atvoridagi o‘n yilliklar davomida tabiatning yangi kuchi borligiga ishora deb hisoblangan mashhur tafovut, ehtimol, eski hisob-kitoblarning noaniqliklari bilan tushuntiriladi degan xulosaga kelishdi. Ish Nature jurnalida chop etildi.
Manba: « Hi-Tech_Mail.ru ».
Mюon — elektronga o‘xshash, ammo undan taxminan 200 marta og‘irroq bo‘lgan elementar zarracha. 60 yildan ortiq vaqt davomida fiziklar bir g‘alati holatni kuzatishdi: uning magnit xususiyatlari o‘lchovlari elementar zarrachalar va fundamental o‘zaro ta’sirlarni tavsiflovchi asosiy nazariya — Standart model taxminlariga mos kelmadi. Bu noma’lum zarrachalar yoki hatto tortishish, elektromagnit, kuchli va kuchsiz o‘zaro ta’sirlardan tashqari tabiatning «beshinchi kuchi» mavjudligiga umid uyg‘otdi.
Yangi ish mualliflari mюonning anomal magnit momentini (g−2) boshqa yondashuv yordamida qayta hisoblab chiqishdi va eksperimental ma’lumotlarga deyarli mos keladigan natija olishdi. Tafovut standart og‘ishning yarmidan kamrog‘igacha qisqardi. Tadqiqotchilarning so‘zlariga ko‘ra, bu Standart modelni verguldan keyin 11 xonagacha aniqlikda tasdiqlaydi.
«Biz yangi kuchning ishonchli tasdig‘ini olamiz deb o‘ylagandik. Buning o‘rniga, u yo‘q bo‘lib chiqdi. Ammo biz nafaqat Standart modelning, balki kvant maydon nazariyasining ham juda aniq tasdig‘ini oldik», — dedi tadqiqot rahbari Zoltan Fodor.
Asosiy qiyinchilik kuchli o‘zaro ta’sir — kvarklarni proton va neytronlar ichida ushlab turadigan kuch bilan bog‘liq edi. Boshqa o‘zaro ta’sirlardan farqli o‘laroq, u zarrachalar orasidagi masofa ortishi bilan kuchayib boradi, bu esa hisob-kitoblarni nihoyatda qiyinlashtiradi.
Vazifani hal qilish uchun olimlar panjarali kvant xromodinamikasi usulidan foydalanishdi. Fazo va vaqt o‘ta mayda tarmoqqa bo‘lindi va superkompyuterlarda Standart model tenglamalari raqamli ravishda yechildi. Qo‘shimcha ravishda, tadqiqotchilar hisob-kitoblarni mavjud eksperimental ma’lumotlar bilan birlashtirdilar, bu esa aniqlikni oshirish imkonini berdi.
Mualliflar ta’kidlashicha: bu ish yangi fizika mavjudligini butunlay inkor etmaydi, biroq «beshinchi kuch» foydasiga keltirilgan eng kuchli dalillardan biri endilikda ancha kamroq ishonchli ko‘rinadi.
