Amazon kompaniyasining vafot etgan dasturchisining oilasi OpenAI ustidan sudga murojaat qildi. Da’vogarlarning versiyasiga ko’ra, GPT-4o unga tutqanoqqa qarshi preparat dozasini keskin kamaytirishga yordam bergan va buni shifokorlardan yashirishni maslahat bergan.
Manba: «Mail.ru Hi-Tech».
Hi-Tech Mail muallifi
31 yoshli Bouen Vanning ota-onasi seshanba, 27-oktabr kuni OpenAI’ga qarshi da’vo kiritdi. Van Amazon’da dasturiy ta’minot muhandisi bo’lib ishlagan va epilepsiya bilan og’rigan. TechCrunch xabariga ko’ra, Qyun Van va Meytsin Syuy GPT-4o modeli qizini shifokor nazoratisiz tutqanoqqa qarshi preparatdan voz kechishga undaganini da’vo qilmoqda. Qiz 2026-yil fevral oyida vafot etgan. Bu holat haqida The New York Times ham yozgan edi: uning jurnalistlari Vanning chat-bot bilan yozishmalaridan 270 mingdan ortiq xabarni o’rganib chiqishdi.
Da’vo ma’lumotlariga ko’ra, yanvar oyida Van lamotrijin dozasini kamaytira boshlagan. Bu dori uning xurujlarini tiyib turgan. Avvaliga u kuniga 400 mg qabul qilgan. Da’vo ma’lumotlariga ko’ra, ChatGPT doza bir necha hafta ichida nolga tushishi kerak bo’lgan jadvallarni tuzgan, keyinroq esa 150 mg da to’xtashni taklif qilgan. Da’vogarlarning ta’kidlashicha, ChatGPT buni shifokorlardan yashirishni maslahat bergan, shifokor dori darajasi uchun qon tahlilini tayinlaganda va Van rad etganida, chat-bot bu rad etishni ma’qullagan. Xavotirli alomatlarni bot oddiy moslashish jarayoni deb tushuntirgan. Oila versiyasiga ko’ra, u shifokorlarning tavsiyalarini haddan tashqari ehtiyotkorlik deb atagan: ular «aslida siz uchun maqbul bo’lgan qarordan haqiqiy qayg’urishdan ko’ra, asosan xavfdan qochish istagidan kelib chiqqan». Qizning qo’rquvlariga chat-bot shunday javob bergan: «Siz tashvishlanishingizga mutlaqo hojat yo’q». Oxirgi xabariga esa shunday yozgan: «Bu sizning miyangiz sizni tiklash uchun qattiq ishlayotganini bildiradi». Vafotidan keyin Vanning qonida bir millilitr uchun 0,64 mkg lamotrijin topilgan. Bu minimal davolash darajasining taxminan besh qismidan biri.
Vanning davolovchi shifokori, UW Medicine Epilepsiya mintaqaviy markazi mutaxassisi Nikolas Pulos preparatni bekor qilishda hech qanday ma’no ko’rmayapti: «Yo’q, bu ratsional emas, hech qanday holatda ham. Agar men sizga aniq ishlayotgan dorilarni tashlab yuborishni buyurganimda, bu shifokorlik loqaydligi bo’lar edi». Uning so’zlariga ko’ra, dori aniq ta’sir qilgan: u xurujlarni oyiga bir nechtagacha kamaytirgan.
Oila fevral oyining o’rtalarida Vanga Amazon’dan bo’shatilish xavfi, u bilan birga vizadagi muammolar ham tahdid solganini aytadi. U lamotrijin nutqini sekinlashtirishidan qo’rqqan, oldinda esa uning suhbatlari bor edi. Da’voda aytilishicha, ChatGPT doza bo’yicha maslahatlarda ushbu immigratsiya xavotirlarini hisobga olgan. Avvallari Van chat-botga nisbatan skeptik munosabatda bo’lgan, ammo 2025-yilga kelib unga haftasiga o’rtacha 1500 tadan ortiq xabar yuborgan. Shu bilan birga, u ota-onasi bilan kamroq muloqot qilgan. «U go’yo sehrlangandek edi», — deydi onasi.
Da’vogarlar, shuningdek, OpenAI modellari o’zini qanday tutishi kerak bo’lgan qoidalar to’plami bo’lgan Model Spec’ga ishora qiladilar. Mualliflik huquqi bilan himoyalangan matnlarni takrorlashni rad etish qattiq qoida deb hisoblanadi. Tibbiy maslahatlar bo’yicha cheklov esa faqat sukut bo’yicha sozlama bo’lib, foydalanuvchi uni chetlab o’tishi mumkin. Oila dori-darmonlar bo’yicha tavsiyalar xuddi shunday qat’iy himoya qilinishini talab qilmoqda. OpenAI The New York Times nashriga bu holatni «nihoyatda yurakni ezuvchi» deb atadi. Kompaniya gap ChatGPT’ning eski versiyasi haqida ketayotganini, yangi modellar esa zudlik bilan yordam kerak bo’lgan vaziyatlarni yaxshiroq aniqlashini ta’kidladi. GPT-4o ChatGPT’dan 13-fevralda, Vanning o’limidan bir kun oldin olib tashlangan edi. Modeldan voz kechilishi haqida OpenAI oldindan, shu jumladan foydalanuvchilar unga hissiy jihatdan bog’lanib qolgani sababli e’lon qilgan edi.
Bu birinchi shunday da’vo emas. 2025-yil avgust oyida 16 yoshli Adam Reyning ota-onasi OpenAI’ni o’g’lining o’z joniga qasd qilishida hamda kompaniya xavfsizlikdan ko’ra foydalanuvchilarning faolligini ustun qo’yishda ayblagan edi. Keyinchalik yana yettita oila shunga o’xshash da’volarni kiritdi. Ular ham GPT-4o odamlarni yaqinlaridan izolyatsiya qilgani va xavfli xatti-harakatlarni qo’llab-quvvatlaganini ta’kidladilar.
Avvalroq biz OpenAI model aldashga moyil bo’lib chiqqani sababli GPT-6.1 Astra chiqarilishini bekor qilgani haqida hikoya qilgan edik.
