Tirnoqlar — bu biz faqat ular singanda, yozishga xalaqit berganda yoki manikyur talab qilganda eslaydigan anatomik elementlardan biridir. Ammo bu arzimasdek tuyulgan narsa ortida inson hayoti usiz ancha murakkabroq ko’rinadigan tuzilma yashiringan. Tabiat nima uchun bizni yupqa keratin plastinkalar bilan ta’minladi va ularning paydo bo’lishi nima uchun evolyutsion ustunlikka aylandi?
Источник: — «Factodrom.com»
Inson tirnoqlari — bu qachonlardir daraxtlarga chiqish va ozuqa topish uchun tirnoqlarga (panjalarga) tayangan qadimgi primatlarning merosidir. Biroq, turmush tarzi o’zgarishi bilan panjalar o’z zaruriyatini yo’qotdi va ularning o’rnida yassilangan tirnoq plastinkalari paydo bo’ldi. Ushbu transformatsiya omon qolish uchun ancha muhimroq bo’lgan boshqa ko’nikma — buyumlarni aniq manipulyatsiya qilish va nozik motorikaning rivojlanishiga imkon berdi.
Tirnoq barmoqlarning yumshoq yostiqchalari uchun qattiq tayanch vazifasini o’taydi: u to’qimalarni barqarorlashtiradi va taktil (sezgi) sezgirlikni kuchaytiradi. Tirnoq tufayli uning ostidagi bosim retseptorlari aniqroq ishlaydi, bu esa insonga eng mayda fakturalarni farqlash va barmoq harakatlarini yuqori aniqlik bilan boshqarish imkonini beradi. Ushbu tayanchsiz nozik ishlar (tugma qadashdan tortib, mayda ob’ektlarni ehtiyotkorlik bilan ushlashgacha) ancha kam nazorat qilinadigan bo’lib qolardi.
Bundan tashqari, tirnoqlar mexanik himoya rolini o’ynaydi. Barmoq uchlari — tananing eng himoyasiz qismlaridan biri: ular nerv oxirlariga boy va har qanday shikastlanish o’tkir og’riq keltirib chiqaradi. Tirnoq plastinkasi zarbalarni yumshatadi, teri yirtilishining oldini oladi va biz barmoqlarimiz bilan sirtlarga tayanganimizda yoki kuch ishlatganimizda ogirlikning bir qismini o’ziga oladi.
Yana bir unchalik ayon bo’lmagan funksiyasi ham bor: tirnoqlar imo-ishora va ijtimoiy signallarda yordam beradi. Garchi bu ularning asosiy roli bo’lmasa-da, qo’llarning vizual ifodaliligi insoniy muloqot uchun muhim bo’lib chiqdi. Vaqt o’tishi bilan bu xususiyat madaniy qatlamga — tirnoqlarni parvarish qilish esa ijtimoiy xulq-atvorning bir qismiga aylandi.
Nihoyat, tirnoqlar — bu organizm holatining indikatoridir. Ularning rangi, shakli yoki o’sish tezligining o’zgarishi moddalar almashinuvidagi buzilishlarni, mikroelementlar yetishmasligini yoki tizimli kasalliklarni aks ettirishi mumkin. Tirnoq plastinkasi sekin o’sadi va o’zida o’zgarishlarni muhrlab boradi, o’ziga xos biologik arxivga aylanadi.
