Barcha bolalar uchun ta’lim nafaqat jamiyatning imtiyozli qatlamlariga, balki hamma uchun ochiq bo’lishi kerak degan g’oya bugungi kunda mutlaqo tabiiy tuyuladi, ammo o’z vaqtida bu haqiqiy inqilob edi!
Источник: — «Factodrom.com»
Ilk bor umumiy maktab ta’limi konsepsiyasi Yevropada XVII–XVIII asrlarda shakllana boshladi.
Prussiya dastlabki misollardan biri hisoblanadi. XVII asr oxirida bu yerda o’g’il bolalar va qizlar uchun majburiy maktablar paydo bo’ldi, ularda bolalar o’qish, yozish va din asoslarini o’rgandilar. Maqsad nafaqat asosiy bilimlarni berish, balki davlat hayotida ishtirok etishga va ijtimoiy majburiyatlarni bajarishga qodir bo’lgan fuqarolarni tayyorlash edi. Vaqt o’tishi bilan Prussiya tizimi ko’plab Yevropa mamlakatlari uchun namuna bo’ldi.
XVIII asrda umumiy maktab ta’limi g’oyasini Shvetsiya va Avstriya ham qo’llab-quvvatladi. Asosiy e’tibor ta’limning majburiyligiga va o’quv dasturlarining standartlashtirilishiga qaratildi. Mashg’ulotlar davomiyligini va bolalar maktabga borishi kerak bo’lgan yoshni tartibga soluvchi davlat normalarining joriy etilishi muhim qadam bo’ldi.
1794-yilda Germaniya majburiy davlat ta’limini joriy etgan birinchi davlat bo’ldi.
1872-yilda Yaponiyada zamonaviy boshlang’ich ta’lim tizimi qabul qilindi, u ijtimoiy kelib chiqishidan qat’i nazar barcha bolalar uchun ochiq bo’ldi.
Bepul ta’lim AQShda 1850-yillarda, Angliyada esa 1870-yillarda paydo bo’ldi.
Rossiyada Pyotr I dehqonlardan tashqari barcha tabaqalar uchun majburiy ta’limni joriy etib, «sifirli» (raqamli) maktablarni ochdi. 1919-yildan boshlab yagona mehnat maktabi, 1923-yildan esa har ikkala jinsdagi bolalar birgalikda o’qiydigan boshlang’ich maktab tashkil etildi.
