Oddiy sarimsoq chivinlarning va turli xil pashshalarning ko‘payishini to‘xtatishga qodir. Uning tarkibidagi kimyoviy birikma zararkunandalarning ta’m bilish retseptorlariga ta’sir qiladi. Ushbu kashfiyot himoya vositalari bozorini qanday o‘zgartirishi mumkinligi haqida so‘z yuritamiz.
Manba: « Hi-Tech_Mail.ru ».
Hi-Tech Mail Muallifi
Yel universitetida o‘tkazilgan yangi tadqiqot sarimsoq chivinlarni haydashini va ularning ko‘payish qobiliyatini to‘sib qo‘yishini ko‘rsatdi. Olimlar sarimsoqdagi ma’lum bir kimyoviy birikma hasharotlarning ta’m bilish retseptorlariga ta’sir qilib, ulardagi juftlashish va tuxum qo‘yish instinktini so‘ndirishini aniqladilar. Ushbu kashfiyot zararkunandalarga qarshi kurashishning ekologik toza vositalarining yangi avlodini yaratish uchun asos bo‘lishi mumkin, deb yozadi Phys.org.
Qonxo‘rlarning asosiy «dushmani» diallyl disulfid kimyoviy birikmasi bo‘lib chiqdi. U hasharotning ta’m bilish a’zolaridagi TrpA1 deb ataladigan o‘ziga xos sensorli retseptorga ta’sir qiladi. Aynan shu retseptor sarimsoqni sezgach, chivinda o‘zini chetga olish xulq-atvorini ishga tushiradi va reproduktiv funksiyani susaytiradi. Qizig‘i shundaki, ushbu birikma oziq-ovqat sanoatida xavfsiz aromatizator sifatida allaqachon keng qo‘llanilib kelinmoqda.
G‘ayritabiiy kashfiyot tasodifan amalga oshirildi. Dastlab olimlar hasharotlar uchun tabiiy afrodizyaklarni izlashgan edi. Tadqiqotchi Shimaa Ebrahim 43 xil meva va sabzavot sotib olib, mahsulotlarning hasharotlar xulq-atvoriga ta’sirini tekshirish uchun ularning har biridan pyure tayyorladi. «Biz qaysidir meva juftlashish faolligini oshirishini kutgan edik. Ammo natija aksincha bo‘ldi: sarimsoq reproduktiv xulq-atvorni 100% to‘xtatishga sabab bo‘ldi», — deya tushuntiradi ish mualliflari. Tajriba boshqa do‘kondan olingan sarimsoq bilan takrorlandi va natija yana o‘z tasdig‘ini topdi.
Sarimsoqning samaradorligi nafaqat chivinlarda, balki meva pashshalarida ham isbotlandi. Kashfiyot ulkan salohiyatga ega. U tabiiy, arzon va atrof-muhit uchun xavfsiz bo‘lgan yangi avlod repellentlarini yaratish imkonini beradi. Bundan tashqari, oddiy oziq-ovqat mahsulotlaridan faol moddalarni qidirish usulining o‘zi boshqa tabiiy zararkunandalarga qarshi kurash vositalarini aniqlash uchun ishlatilishi mumkin.
Shu bilan birga, rossiyalik genetika mutaxassislari yer osti shahar chivinlari haqidagi mashhur mifni rad etishdi. Ular Culex pipiens molestus qonxo‘ri zamonaviy shaharlardan ancha oldin paydo bo‘lganini va insonlarning qadimiy manzilgohlari bilan bog‘liqligini aniqlashdi. Qanotli hasharotlarning keng ko‘lamli tadqiqot natijalari haqida batafsilroq Hi-Tech Mail’ning boshqa materialida so‘z yuritilgan.
