Nemis olimlari qushlar xonishining tinchlantiruvchi ta’siri sirini ochishdi. Tajriba davomida ko’ngillilar Germaniya o’rmonlaridan yozib olingan ovozlarni baholashdi. Tadqiqot tafsilotlari va uning amaliy ahamiyati bilan bo’lishamiz.
Manba: «Mail.ru Hi-Tech».
Hi-Tech Mail muallifi
Qushlar kuylashini inson qulog’i uchun nima shunchalik yoqimli qiladi? Ushbu savolga javobni Germaniyalik xalqaro olimlar guruhi topdi. Tadqiqotchilar 123 turdagi qushlarning qo’shiqlarini tahlil qilib, sir ovozning balandligida yoki kuyning murakkabligida emas, balki uning akustik «yumshoqligi»da va muayyan chastotalardan qochish qobiliyatida ekanligi haqida xulosaga kelishdi, deb yozadi Phys.org.
Tadqiqot davomida 80 dan ortiq ko’ngillilar Germaniya o’rmonlaridagi yovvoyi qushlar qo’shiqlarining yozuvlarini tinglashdi va ularni besh ballik shkala bo’yicha baholashdi. Paralel ravishda kompyuter dasturlari xuddi shu audioyozuvlarni chastota, amplituda va tuzilish murakkabligi bo’yicha tahlil qildi. Natijalar paradoksni yuzaga chiqardi: kutishlarga qasddan, inson qulog’i uchun eng yoqimli bo’lib tor o’tkazuvchanlik diapazoniga va yuqori chastotaga ega, ammo shu bilan birga nisbatan past amplitudali qo’shiqlar chiqdi. Eng kam jozibador deb ishtirokchilar baland, keskin va murakkab tovush tuzilmalarini topishdi.
Qora bulbulning qo’shig’i eng yoqimli va tinchlantiruvchi deb topildi, suvsar boyqushining (sipuxa) faryodi esa inson qulog’i uchun eng kam yoqimli bo’lib chiqdi. «Ehtimol, ruhiyatimiz mo’tadil va xilma-xil tovushlarni xavfsizlik signali sifatida qabul qilishga dasturlashtirilgandir. Bunday tovush muhiti bizga atrof-muhit sog’lom, barqaror va hordiq chiqarish uchun xavfsiz ekanligidan darak beradi», — deb tushuntiradi Tyubingen universiteti doktori Nadin Kalb.
Asosiy kashfiyotlardan biri shundaki, ekspertlik bilimlari tinglashdan olinadigan rohatga hech qanday ta’sir ko’rsatmagan. Berdvoting bilan professional shug’ullanadigan va bir qushni boshqasidan ajrata oladigan odamlar ham oddiy tinglovchilar kabi bir xil baho qo’yishgan. Yuqori baholar bilan bog’liq bo me’da yagona omil insonning qushlarga bo’lgan shaxsiy munosabati bo’lib chiqdi. Dastlab patlilarga nisbatan samimiyroq tuyg’ularni his qilgan ishtirokchilar, ularning akustik xususiyatlaridan qat’i nazar, umuman olganda barcha qo’shiqlarga yuqoriroq ball qo’yishgan.
Ushbu mexanizmlarni tushunish shahar muhiti dizayni uchun yangi imkoniyatlar ochadi. Olimlar olingan ma’lumotlardan shovqinli shaharlarda dam olish zonalarini yaratish, aeroportlar va kasalxonalarda osuda kutish zallarini loyihalash, shuningdek, qo’shiqlari inson ruhiyatiga eng ijobiy ta’sir ko’rsatadigan yo’qolib borayotgan qush turlarini saqlab qolish uchun foydalanishni taklif qilishmoqda. Keyingi qadam alohida turlarning yo’qolib ketishi tabiatga yaqin yashaydigan odamlarning umumiy psixologik farovonligiga qanday ta’sir qilishini o’rganish bo’ladi.
Ayni paytda Tavrida g’orida noma’lum qazilma boyqushlar topildi. Tafsilotlar — Hi-Tech Mail’ning boshqa materialida.
