Unda — taʼqib qiluvchilar va taʼqib etilayotganlar oʻrin almashishgan.
Manba: «Mail.ru Hi-Tech».
Yangiliklar muallifi
Baʼzi ilmiy farazlar shunchalik ishonchli koʻrinadiki, xuddi isbot talab qilmaydigandek tuyuladi. Masalan, koʻpchilik odamlar gienalar ushbu yirtqichlarning ovqatlanishidan qolgan sarqitlar bilan oziqlanish uchun toʻdalari bilan sherlar praydiga ergashadi deb ishonishadi. Ushbu sxema oddiy koʻrinadi va jamoat olami gienalar bilan bogʻlaydigan oʻsha obroʻ va taxmin qilinayotgan xulq-atvor naqshlariga mos keladi. Biroq, yangi tadqiqot ushbu taassurot chalgʻituvchi ekanligini isbotlaydi.
Dala sharoitida sherlar va gienalarni kuzatar ekan, biolog Nensi Barker sherlar gienalarni faol taʼqib qilayotganiga eʼtibor qaratdi. U hayron boʻlib, oʻz mulohazalarini hamkasblari bilan oʻrtoqlashganda, ular ushbu hayvonlar oʻrtasidagi munosabatlar haqidagi umumqabul qilingan tasavvurlarga ishonch hosil qilib, aksini taʼkidlashda davom etishdi. Kimdir Barkerning kuzatishlarini tasodifiy mos kelishlarga yoʻydi.
Gipotezani tasdiqlash yoki rad etish uchun u hamkasblari bilan birgalikda Namibiya va Botsvanadagi milliy parklarning ikki xil joyidan 17 ta sher va 14 ta dogʻli gienaga GPS-yoqalarini taqishdi. Minglab kuzatuvlarni oʻtkazgach, olimlar jamoasi Barkerning gienalar va sherlarning oʻzaro harakatlarini «yashirin xoreografiya» deb atagan taxminini tasdiqlashdi. Maʼlum boʻlishicha, gienalar uchun sherlardan bir necha kilometr uzoqlikda boʻlish eng qulay hisoblanadi — va ular hayvonlar shohlari bilan yaqinlashishdan qochib hamda ularning sarqitlarini ovlashga qiziqish bildirmay, ushbu masofani saqlashga harakat qilishgan. Sherlar esa xuddi gienalarning ortidan harakatlanib, ularni taʼqib qilishga intilayotgandek edi.
Olimlarni gienalar sherlarning yaqinlashayotganini bir necha kilometr uzoqlikdan his qilishgani alohida hayratda qoldirdi. Ehtimol, ular xavfsizlik nuqtai nazaridan sherlardan uzoqroq turishga harakat qilishgandir. Hayvonlar shohlaridan keladigan tahdidlar ularning oʻljasidan bahramand boʻlish imkoniyatidan ustun keldi. Gienalar koʻproq sherlar emas, balki boshqa yirtqichlarning ovqatlari qoldiqlari bilan kifoyalanishadi. Aytgancha, biologlarning baʼzi avvalgi kuzatuvlari ham oxirgi xususiyatga ishora qilgan edi. Endi u hujjatli tasdiqni topdi.
Eski sherlarning gienalarni taʼqib qilishga urgʻochilariga qaraganda koʻproq qiziqish bildirishi ham qayd etildi. Olimlar sherlarning bunday xatti-harakatining aniq sababini ayta olishmaydi. Ular sherlar gienalarni qochish kerak boʻlgan emas, balki jismoniy ustunlikdan foydalanib, qoʻrqitish kerak boʻlgan potentsial tahdid sifatida qabul qilib, oʻz hududlarini yaxshiroq nazorat qilishga harakat qilishadi deb taxmin qilishmoqda.
Avvalroq biz pumalar avtomobil yoʻllarini qanday qilib xavfsizroq qilishi haqida soʻzlab bergan edik.
