Asrlar davomida odamlar o’tib ketuvchi iforlarni shisha idishlarda saqlashga harakat qilishgan, ammo faqat bugungi kunga kelibgina texnologiyalar hidni raqamli kodga aylantirishga va uni xuddi oddiy fotosurat kabi pochta orqali yuborish yoki qattiq diskda saqlashga juda yaqin keldi.
Manba: — «Factodrom.com»
Barchamiz gadjetlarimiz vizual tasvirlar va tovushlarni mukammal uzatishiga o’rganib qolganmiz, biroq hid bilish har doim molekulalar va retseptorlarning jismoniy dunyosida qamalib qolgan «analog» orol bo’lib kelgan. Aslida hidni muhrlash g’oyasi — «olfaktor fotosurat» deb ataluvchi texnologiya — hedseys-analiz ko’rinishida allaqachon mavjud bo’lib, undan parfyumerlar kamyob gullarni uzib olmasdan ularning iforini ushlab qolish uchun foydalanadilar. Ob’ekt ustiga maxsus shisha gumbaz joylashtiriladi, vakuumli nasos havo molekulalarini tortib oladi, gaz xromatografi esa ularni kimyoviy tarkibiy qismlarga ajratib, hidning aniq «izini» yaratadi.
Biroq haqiqiy burilish raqamli sintez sohasida yuz bermoqda, u yerda olfaktometr qurilmalari xuddi printer kerakli rangni olish uchun siyohlarni aralashtirgani kabi, asosiy xushbo’y moddalar solingan kartrijlarni aralashtirib ushbu kodlarni qayta hosil qilishga urinmoqda. Smartfonga ulanadigan va ertalabki kofe yoki dengiz shabadasi hidini generatsiya qiluvchi ko’chma gadjetlarni taklif etadigan startaplar mavjud, ammo hozircha ularning imkoniyatlari ichki o’rnatilgan «bo’yoqlar»ning tor to’plami bilan chegaralangan.
Asosiy qiyinchilik shundaki, inson burni minglab molekulalar kombinatsiyasini farqlashga qodir va eski kitob yoki momaqaldiroqning murakkab iforini uzata oladigan universal palitraning yaratilishi texnik jihatdan juda qiyin.
Psixologlar hidlar miyaning hissiyotlar va xotira uchun javob beruvchi limbik tizimi bilan bog’liqligini ta’kidlaydilar, shuning uchun «muhrlangan» ifor eski fotosuratga qaraganda ancha kuchli va kutilmagan xotiralarni uyg’otadi. Kelajakda biz, ehtimol, o’z videobloglarimiz va arxivlarimizni nafaqat ovozli yo’lakchalar, balki olfaktor treklar bilan ham to’ldirishimiz mumkin bo’ladi, bu esa tomoshabinga besh yil oldingi matrohingizdagi gulxan hidini his qilish imkonini beradi.
Shunday qilib, biz hali ham «zatvor» tugmasini bosib, yangi o’rilgan o’t hidini bir zumda saqlab qololmasak-da, fan tuyg’ular kimyosini raqamlar tiliga o’tkazishni o’rgandi va iforlar dunyosini xuddi nur va tovush kabi arxivlash uchun qulay qildi.
