Karyerdan topilgan oddiy topilma Avstraliyadagi eng qadimgi maʼlum dinozavr izi va bu hududda trias davri faunasining yagona dalili boʻlib chiqdi.
Manba: «Mail.ru Hi-Tech».
Muallif Hi-Tech Mail
1958-yilda avstraliyalik maktab oʻquvchisi Bryus Rannegar Brisbendagi Petri karyeriga sayohat paytida noodatiy qumtosh parchasini topdi. Toshda uzunligi 18,5 sm boʻlgan uch barmoqli oyoq izi saqlanib qolgan edi. Bola topilmani uyiga olib ketdi va olti oʻn yillik davomida undan ajralmadi. Yaqindagina olimlar ularning qarshisida Avstraliya hududida topilgan eng qadimgi maʼlum dinozavr izi turganini aniqladilar.
Tadqiqotni Kvinslend Universiteti mutaxassislari oʻtkazdilar. Alcheringa: Australasian Journal of Palaeontology jurnalida chop etilgan ish natijalariga koʻra, toshqotmaning yoshi taxminan 230 mln yilni tashkil etadi. U kechki trias davrining erta bosqichiga tegishli.
Oʻtgan yillar davomida Rannegarning oʻzi paleontolog boʻldi. U Kvinslend Universitetini tamomladi, doktorlik darajasini oldi, soʻngra Los-Anjelesdagi Kaliforniya Universitetida dars berdi. Butun vaqt davomida erkak toshni oʻzi bilan olib yurdi va undan mashgʻulotlarda koʻrgazmali material sifatida foydalandi. Topilmani rasman roʻyxatdan oʻtkazishga u qazilma izlarni raqamli xaritalash va ularning uch oʻlchamli modellarini yaratish bilan shugʻullanuvchi paleontolog Entoni Romilio tadqiqotlari bilan tanishgach qaror qildi.
Izni oʻrganish uni ilk zavropodomorflar guruhiga mansub kichik ikki oyoqli dinozavr qoldirganini aniqlash imkonini berdi. Bu hayvonlar diplodoklar kabi gigant uzun boʻyinli dinozavrlarning primitiv qarindoshlari edi.
Romilio baholashicha, hayvonning son sohasidagi balandligi 75–80 sm ni tashkil etgan, vazni esa taxminan 140 kg ga yetgan. Ehtimol, dinozavr qadimgi daryoning nam qumli qirgʻogʻidan oʻtgan. Vaqt oʻtishi bilan choʻkma qatlam qotib, izni saqlab qolgan, millionlab yillar oʻtib esa qumtosh Brisben uchun qurilish materiali qazib olinadigan karyerda paydo boʻlgan.
Bugungi kunda ushbu joyda analog izlarni topishning endi iloji yoʻq: sobiq Petri karyeri allaqachon turarjoy dahalari bilan qurilgan. Rannegar hali maktab oʻquvchiligida olib qoʻygan tosh Avstraliyaning bu qismida trias davri hayvonlari mavjudligining yagona saqlanib qolgan dalili boʻlib qoldi.
Hozirda toshqotma Kvinslend Muzeyiga doimiy saqlash uchun topshirildi.
