Olimlar qadimda Britaniya va Yevropani bog‘lab turgan suv ostidagi yerning ekologik tarixini qayta tiklashdi.
Hi-Tech Mail Muallifi
Manba: Freepik
Uorvik universiteti rahbarligidagi xalqaro olimlar guruhining yangi tadqiqoti shuni ko‘rsatdiki, Doggerlend — Shimoliy dengiz ostidagi suv bosgan quruqlik hududidagi o‘rmonlar taxmin qilinganidan ancha oldin mavjud bo‘lgan. Olingan ma’lumotlar shundan dalolat beradiki, bu mintaqa Buyuk Britaniya va Shimoliy Yevropada o‘rmonlar tarqalishidan ancha avval o‘simliklar, hayvonlar va, ehtimol, qadimgi odamlar uchun boshpana bo‘lgan bo‘lishi mumkin, deb yozadi ScienceDaily.
Ish doirasida mutaxassislar yoshi 16 000 yildan oshgan mo‘tadil iqlim daraxtlari — eman, qayrag‘och, findiq izlarini aniqladilar. Shuningdek, yong‘oqning qarindoshi bo‘lgan pterokariyaning genetik materiali topildi, u mintaqadan taxminan 400 000 yil oldin g‘oyib bo‘lgan deb hisoblanardi. Tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, Doggerlendning ayrim qismlari hatto ulkan Sturegga sunamidan (taxminan 8150 yil oldin) omon qolgan va 7000 yil avvaligacha suv ustida qolgan.
«Biz ushbu yo‘qolgan yerning ekologik tarixini so‘nggi muzlik davri oxiridan boshlab qayta tikladik. Daraxtlar bu yerda biz kutganimizdan ming yillar oldin paydo bo‘lgan, Shimoliy dengizning shakllanishi esa hisoblanganidan kechroq sodir bo‘lgan», — deya ta’kidlaydi Uorvik universiteti professori Robin Allabi.
Doggerlend bir vaqtlar Buyuk Britaniyani kontinental Yevropa bilan bog‘lagan. Garchi u o‘rmon bilan qoplanganligi ma’lum bo‘lsa-da, birinchi daraxtlarning paydo bo‘lish vaqti va mintaqaning qadimgi odamlar uchun roli noaniqligicha qolayotgan edi. Tadqiqot uchun olimlar tarixdan oldingi Sautern-River daryosi bo‘yidan olingan 252 ta cho‘kindi jins namunalaridagi DNKni o‘rgandilar. Bu ekotizimning 16 000 yil oldindan to suv ostida qolgunigacha bo‘lgan rivojlanishini kuzatish imkonini berdi.
Ma’lum bo‘lishicha, mo‘tadil mintaqa daraxtlari va jo‘ka bu yerda Britaniyaning materik qismidagiga qaraganda ertaroq paydo bo‘lgan. Bu o‘simliklarga muzlik davridan omon qolish va u tugagandan so‘ng Yevropani tezda egallash imkonini bergan «mikro-boshpanalar» mavjud bo‘lganligidan dalolat beradi.
«Doggerlend shunchaki quruqlikdagi ko‘prik emas, balki ilk insoniy manzilgohlar uchun muhim markaz hamda o‘simlik va hayvonot dunyosi uchun boshpana bo‘lgan, bu esa Shimoliy Yevropaning aholi bilan to‘lishida asosiy rol o‘ynagan», — deya xulosa qiladi Bredford universiteti professori Vinsent Gaffni.
Avvalroq biologlar Sibir o‘rmonlarining xavfli zararkunandasi genomini shifrlashgan edi. Bu haqda batafsil Hi-Tech Mail’ning boshqa materialida so‘z yuritilgan.
