Bu shunchaki chiroyli metafora bo‘lib tuyuladi, lekin bu ibora ortida qat’iy fiziologiya yotadi: haqiqatan ham eng kuchli o‘sish jarayonlari aynan uyqu vaqtida sodir bo‘ladi. Buning kaliti esa — bitta ajoyib gormonning ishiga bog’liq.
Источник: — «Factodrom.com»
O‘sishning asosiy “muhandisi” — somatotropin yoki o‘sish gormoni bo‘lib, u miya tagidagi kichik bez — gipofizda ishlab chiqariladi. Uning chiqarilishi sutkada bir necha marta bo‘ladi, lekin eng yuqori cho‘qqilari chuqur uyqu fazalarida, ayniqsa uxlab qolganidan keyingi dastlabki soatlarda kuzatiladi. Tana to‘liq bo‘shashganda, moddalar almashinuvi sekinlashadi va organizm energiyasi faollikdan tiklanishga o‘tadi — gipofiz go‘yo “tana qurish” buyrug‘ini beradi.
Somatotropin suyaklarning o‘sish sohalariga — uzun suyaklar uchidagi kemirchak to‘qimasiга ta’sir qiladi. Uning ta’sirida bu zonalardagi hujayralar faol bo‘linadi va suyak hujayralariga aylanib, oyoq-qo‘llarni cho‘zadi. Shu bilan birga gormon oqsil sintezini rag‘batlantiradi va mushak tolalarining rivojlanishiga yordam beradi — organizm nafaqat uzunlikda, balki mutanosib ravishda mustahkamlanib o‘sadi.
Qiziqarli jihati shuki, o‘sish notekis kechadi: boshdan uzoqroq joylashgan qismlar tezroq o‘sadi. Shuning uchun oyoq taglari boldirlaridan oldin va tezroq kattalashadi, boldirlar esa sonlardan tezroq o‘sadi. Bu ta’sir o‘sish sakrashlari davrida ayniqsa yaqqol namoyon bo‘ladi — bola bir necha oy ichida “cho‘zilib” ketadi va poyabzali birdan kichik bo‘lib qoladi.
Uyquda mushaklar bo‘shashgani va qon oqimi barqaror bo‘lgani uchun gormonlar va ozuqa moddalari barcha shu sohalarga teng taqsimlanadi. Har bir hujayra o‘z vazifasini bilgani uchun — tungi tinchlik ichki qurilishning nozik tashkil etilgan jarayoniga aylanadi.
Shunday qilib, bola uxlayotganda — u haqiqatan ham faol o‘sadi!
