«Angajirovat» so’zini hamma joyda eshitish mumkin: teatr sahnasida, shartnoma tuzish haqidagi suhbatlarda, siyosiy debatlarda, umuman olganda, xolis bo’lmagan, tarafkashlik pozitsiyasi nazarda tutilgan deyarli har qanday joyda. Bu so’zning ildizi Fransiyaga borib taqaladi va u ma’nolarning uzoq hamda chigal transformatsiya yo’lini bosib o’tgan.
Manba: — «Factodrom.com»
Asosida fransuzcha «engager» fe’li yotadi, bu so’z so’zma-so’z «kirishish, majburiyat olish» degan ma’noni anglatadi. Dastlab, o’rta asrlar fransuz tilida ushbu termin garov yoki kofillik kontekstida ishlatilgan. Inson o’z va’dasini ta’minlash uchun biror narsani garovga qo’yganida, u «angajirovat» qilingan hisoblangan. Vaqt o’tishi bilan ma’no majburiyatlar va burch tomon siljigan, «engager» so’zi esa «majbur qilmoq», «va’da bilan bog’lamoq» ma’nolarini anglata boshlagan.
Rus tiliga bu so’z XVIII–XIX asrlarda, oliy tabaqa va teatr muhitida fransuz madaniyati va tilining ta’siri gullab-yashnagan davrda kirib kelgan. Aynan o’shanda u rus tilidagi o’zining eng mashhur klassik ma’nosini — artistni yollash yoki shartnoma tuzish ma’nosini olgan. Teatr aktyorni bir mavsumga ishga yollaganida, bu «angajement» deb atalgan. Sahnaviy ma’no tez tarqalgan va ko’p o’tmay har qanday mutaxassisni ma’lum muddatga yollash haqida shunday deya boshlashgan.
Bunga parallel ravishda ikkinchi, nozikroq ma’no ham rivojlangan: «o’zini majbur qilmoq» yoki «jalb qilinmoq». Shu tariqa dunyoviy nutqda foydalanish paydo bo’lgan, u yerda «angajirovat» xonimni raqsga taklif qilishni anglatishi mumkin edi. Keyinchalik esa jiddiyroq, ammo bugungi kunda eskirgan «unashtirilmoq» ma’nosi paydo bo’lgan.
Hozirgi vaqtda tez-tez ishlatiladigan ma’nosi esa salbiy bo’yoqqa ega bo’lib, nisbatan yaqinda paydo bo’lgan. Jurnalist yoki siyosatchini «angajirovanniy» (tarafkash) deb atashganida, bu uning shunchaki jarayonga jalb qilinganini emas, balki u ma’lum bir partiya, homiy yoki mafkura oldida majburiyatlar bilan bog’langanini, ya’ni xolis emasligini anglatadi. Boshqacha aytganda, u o’z mulohazalarida erkin emas, chunki uning pozitsiyasi qandaydir «angajement» bilan to’langan yoki oldindan belgilab qo’yilgan. Bu ma’no, ehtimol, inglizcha «engaged» («band» yoki «jalb qilingan») so’zi ta’sirida kuchaygan bo’lishi mumkin, biroq rus tilida u yanada yaqqolroq ayblov xarakteriga ega bo’lgan.
Shunday qilib, «angajirovat» so’zi — o’ziga xos lingvistik xameleon bo’lib, u chegaradan o’tayotganda o’zining asosiy g’oyasini (majburiyat borligini) saqlab qolgan, ammo vaqt o’tishi bilan uni butunlay boshqa sohalarga — sahnadan tortib nikohgacha, iqtisodiyotdan siyosatgacha bog’lagan.
