Har yili millionlab odamlar saratonga chalinadi. Bu darddan qutulishga erishganlar orasida mashhur shaxslar ham bor. Ularning hayot yo‘li eng og‘ir vaziyatlarda ham o‘zimizga ishonish va kuch topishning naqadar muhimligini eslatib turadi.
— Manba: «Daryo» nashri.
Maykl Duglas
2010-yil avgustda taniqli amerikalik aktyor va prodyuser Maykl Duglas o‘zida IV bosqich tomoq saratoni aniqlangani haqida ma’lum qildi. Ammo uch yil o‘tgach, 2013-yil 10-oktyabrda u yana bir haqiqatni oshkor etdi: aslida unda til saratoni bo‘lgan. Tekshiruv paytida mutaxassislar yong‘oq kattaligidagi qattiq o‘smani aniqlagan.
Keyinchalik Duglas matbuotni ataylab chalg‘itganini tan oldi. Tashxis qo‘ygan shifokor kasallik tafsilotlarini oshkor qilmaslikni maslahat bergan: aktyorning tili va pastki jag‘i olib tashlanishi kerak edi. Duglas bu ma’lumotni jamoatchilikka yetkazishni istamasdi.
Tashxis qo‘yilishidan taxminan yarim yil oldin Mayklda yutinish qiyinligi va tomoq og‘rig‘i paydo bo‘lgan. U dastlab bunga uncha e’tibor bermadi, biroq alomatlar kuchayib, tilda bitmaydigan yara paydo bo‘lgach, oxir-oqibat shifokorga murojaat qilishga majbur bo‘ldi.
Til va og‘iz-halqum saratoni rivojlanishiga olib keladigan asosiy sabablarga quyidagilar kiradi:
- chekish: Duglas ko‘p yillar oldin chekishni tashlaganini ta’kidlagan bo‘lsa-da, bu zararli odat tomoq saratoni va boshqa turdagi saraton rivojlanishining asosiy xavf omillaridan biri bo‘lishi mumkin.
- spirtli ichimliklar: aktyor muntazam ravishda spirtli ichimliklar iste’mol qilganini yashirmagan — bu onkologik kasalliklar xavfini oshirgan bo‘lishi mumkin.
- odam papilloma virusi (OPV): OPV infeksiyasi asosan himoyalanmagan og‘iz orqali jinsiy aloqa va chuqur o‘pishish natijasida yuqadi.
Maykl Duglasning davolanishi quyidagilarni o‘z ichiga olgan:
jarrohlik aralashuvi — aktyor saraton o‘smalarini olib tashlash operatsiyasini boshdan kechirgan.
kimyoterapiya — u qolgan saraton hujayralarini yo‘q qilish va kasallikning qayta yuzaga chiqish xavfini kamaytirish uchun kimyoterapiya kursini ham o‘tagan;
nur terapiyasi — bu bosh va bo‘yin saratonini davolashda qo‘llaniladigan standart usul hisoblanadi.
2011-yilda Maykl Duglas saratoni remissiyaga kirganini e’lon qilgan va kino hamda televideniyeda faol ishlashni davom ettirgan. Sog‘ayganidan keyingi suhbatlarida aktyor muntazam tibbiy ko‘rikdan o‘tish va erta tashxis qo‘yishning muhimligini ta’kidlagan, shuningdek, oilasi va yaqinlarining qo‘llab-quvvatlashi bo‘lmaganda, taslim bo‘lishini tan olgan.
Xyu Jekman
2013-yilda avstraliyalik aktyor Xyu Jekmanga teri saratoni (bazal hujayrali karsinoma) tashxisi qo‘yilgan. Uning yuzida xol paydo bo‘lgan, lekin u dastlab bunga e’tibor qilmagan va faqat xotinining tazyiqi bilan shifokorga murojaat etgan.
Bazal hujayrali karsinoma quyoshda uzoq vaqt bo‘lish va terini yetarli darajada himoya qilmaslik oqibatida yuzaga kelgan. U quyidagi belgilar bilan namoyon bo‘ladi:
- kichik, silliq, yaltiroq o‘smalar;
- yassi, tangachasimon dog‘lar;
- bitmaydigan va o‘ziga xos rangdagi yaralar;
- chandiqlar — ko‘rinishidan chandiqqa o‘xshaydi va silliq yoki g‘adir-budir bo‘lishi mumkin.
Avstraliyada o‘sgan aktyor quyoshdan himoyalovchi kremning qanchalik muhimligini bilsa-da, bu maslahatga e’tibor bermagan. Oqibatda u oltita jarrohlik amaliyotini boshidan o‘tkazishga majbur bo‘ldi. Har bir amaliyotdan so‘ng Xyu o‘zining sog‘ayish jarayoni haqida ma’lumot berib, muxlislarini himoya kremidan foydalanishga va terisiga e’tibor qaratishga undardi. Bugungi kunda Xyu Jekman terini ultrabinafsha nurlaridan himoya qilish vositalari va dermatolog ko‘rigidan muntazam o‘tishning haqiqiy targ‘ibotchisiga aylangan.
Bazal hujayrali karsinoma rivojlanish xavfini kamaytirish uchun quyidagi tavsiyalarga amal qilish muhim:
quyoshdan himoyalovchi vositalardan foydalanish;
to‘g‘ridan-to‘g‘ri quyosh nuridan saqlanish, ayniqsa eng faol soatlarda (soat 10:00 dan 16:00 gacha);
quyosh ta’siri kuchli bo‘lgan vaqtlarda himoyalovchi kiyimlar kiyish: soyabonli shlyapalar, quyosh ko‘zoynaklari va uzun yengli kiyimlar;
terini muntazam ravishda tekshirib turish va profilaktik ko‘riklar uchun dermatolog shifokorga murojaat qilish;
solyariydan voz kechish: sun’iy qorayish saraton xavfini oshirishi mumkin.
Xyu Jekman saraton kasalligiga qarshi kurashish jarayonida uzoq yillik oilaviy va shaxsiy muammolarini ham hal qildi. U nihoyat onasi bilan aloqa o‘rnatdi. Onasi u 8 yoshga to‘lganida uni va yana uchta qizini tashlab, Buyuk Britaniyaga ketgan edi. O‘shandan beri u bolalari bilan deyarli muloqot qilmagan. Xavfli tashxis Xyuni onasining bu xatti-harakatiga bo‘lgan munosabatini qayta ko‘rib chiqishga majbur qildi.
El Makferson
Aktrisa va model 7 yil davomida ko‘krak saratoni bilan kurashgan. Elda ko‘krak bezi saratonining bir turi — HER2-musbat intraduktal karsinoma aniqlangan. Bemorga mastektomiya, nur terapiyasi, kimyoterapiya, gormon terapiyasi va ko‘krak qafasi rekonstruksiyasi tavsiya etilgan.
Biroq Makferson g‘ayrioddiy yo‘l tutdi. Shifokorlarning maslahatlariga quloq solmay, u an’anaviy tibbiyotdan voz kechib, tabiat kuchiga ishonishga qaror qildi. Aktrisa Arizona shtatidan uy ijaraga oldi va u yerda tabib, manual terapevt hamda boshqa noan’anaviy tibbiyot mutaxassislari nazorati ostida davolandi. Shuningdek, u ko‘p ibodat qildi, meditatsiya va yoga bilan shug‘ullandi. Elning ta’kidlashicha, bularning barchasi unga saratonni yengishga yordam berdi. 14 yildan so‘ng model yana podiumga qaytdi.
