JSST dunyo bo‘ylab har yili 11 milliondan ortiq o‘limga sabab bo‘layotgan nevrologik kasalliklarning oldini olishga chaqirdi. Hozirda nevrologik holatlar dunyo aholisining 40 foizdan ortig‘ini — 3 milliarddan ziyod odamni qamrab olgan.
— Manba: «Daryo» nashri.
2021-yil holatiga ko‘ra, o‘lim va nogironlikka hissa qo‘shgan 10 ta nevrologik kasallik quyidagilar:
- insult (miya qon aylanishi buzilishi),
- yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda miya shikastlanishi (neonatal ensefalopatiya),
- migren,
- Altsgeymer kasalligi va boshqa demensiya turlari,
- diabetik neyropatiya,
- meningit,
- idiopatik epilepsiya (sababi noma’lum tutqanoq),
- muddatidan oldin tug‘ilish bilan bog‘liq asab tizimi asoratlari,
- autizm spektri buzilishlari,
- asab tizimi o‘smalari (miya yoki orqa miya saratonlari).
Past daromadli mamlakatlarda yuqori daromadli davlatlarga qaraganda 80 barobar kamroq nevropatolog (asab kasalliklari shifokori) mavjud. Ko‘plab rivojlanayotgan mamlakatlarda milliy dasturlar, byudjet mablag‘lari va yetarli mutaxassislar yo‘q. JSST miya salomatligiga ustuvor ahamiyat berish va nevrologik yordamni kengaytirish uchun shoshilinch, dalillarga asoslangan va muvofiqlashtirilgan global harakatlar qilishga chaqirmoqda.
“Dunyoda har uch kishidan biri miyasiga ta’sir qiladigan holatlar bilan yashayotgan bir paytda, biz ularga zarur tibbiy yordamni yaxshilash uchun qo‘limizdan kelgan barcha ishni qilishimiz lozim. Bu nevrologik holatlarning ko‘pchiligini oldini olish yoki samarali davolash mumkin, biroq xizmatlar ko‘pchilik uchun, ayniqsa qishloq va yetarli xizmat ko‘rsatilmagan hududlarda yetishmayapti.
Bu yerlarda odamlar ko‘pincha kamsitish, ijtimoiy chetlatish va moliyaviy qiyinchiliklarga duch keladi. Biz bemorlar va ularning oilalarini birinchi o‘ringa qo‘yishimiz, miya salomatligiga ustuvorlik berilishi va unga tegishli sarmoya kiritilishini ta’minlash uchun hamkorlikda ishlashimiz kerak”, dedi JSST sog‘liqni saqlashni targ‘ib qilish, kasalliklarning oldini olish va nazorat qilish bo‘limi bosh direktori yordamchisi doktor Jeremi Farrar.
Ta’kidlanishicha, JSSTga a’zo davlatlarning atigi 53 foizi (194 mamlakatdan 102 tasi) ushbu hisobotga hissa qo‘shgan. Bu nevrologiyaga e’tiborning cheklanganini ko‘rsatadi. A’zo davlatlarning atigi 32 foizi (63 ta mamlakat) nevrologik kasalliklarga qarshi kurashish bo‘yicha milliy siyosatga ega. Atigi 18 foizi (34 ta mamlakat) ularni davolash uchun maxsus mablag‘ ajratgan.
.jpg)
Zulfiya Karimova
