Ko‘katlar — tabiatning eng bebaho ne’matlaridan biri bo‘lib, ular nafaqat taomlarga betakror ta’m bag‘ishlaydi, balki salomatlik uchun ham juda foydalidir. Ular organizmni muhim vitamin va minerallar bilan ta’minlab, immunitetni mustahkamlash, ovqat hazm qilishni yaxshilash va quvvatni oshirishga yordam beradi. Quyida seldereyni muntazam iste’mol qilishning salomatlik uchun eng muhim beshta foydasi haqida so‘z boradi.
— Manba: «Daryo» nashri.
1. Kuchli antioksidantlar manbai
Antioksidantlar organizm hujayralarini erkin radikallar ta’siridan himoya qilib, qarish jarayonini sekinlashtiradi hamda ko‘plab kasalliklar xavfini kamaytiradi. Selderey tarkibida C vitamini, beta-karotin va flavonoidlar mavjud bo‘lib, bitta poyasining o‘zida kamida 12 xil antioksidant birikma uchraydi.
Selderey fitonutriyentlarga boy bo‘lib, ular ovqat hazm qilish yo‘llari, qon tomirlari va ichki a’zolardagi yallig‘lanishni kamaytirishi ilmiy tadqiqotlarda tasdiqlangan.
2. Yallig‘lanishga qarshi tabiiy vosita
Surunkali yallig‘lanish artrit, osteoporoz va boshqa ko‘plab kasalliklar rivojlanishiga sabab bo‘lishi mumkin. Selderey va uning urug‘lari tarkibida 25 ga yaqin maxsus birikmalar mavjud bo‘lib, ular organizmni uzoq davom etadigan yallig‘lanish jarayonlaridan himoya qilishga yordam beradi.
3. Ovqat hazm qilish tizimini qo‘llab-quvvatlaydi
Selderey ovqat hazm qilish tizimi, ayniqsa oshqozon faoliyati uchun foydali hisoblanadi. Hayvonlar ustida o‘tkazilgan tadqiqotlar selderey tarkibidagi polisaxaridlar va pektin birikmalari oshqozon yarasi xavfini kamaytirishi, shilliq qavat holatini yaxshilashi hamda oshqozon shirasi ajralishini me’yorlashtirishini ko‘rsatgan.
Bundan tashqari, seldereyning qariyb 95 foizi suvdan iborat bo‘lib, undagi eriydigan va erimaydigan o‘simlik tolalari ichak faoliyatini yaxshilaydi. Bir piyola to‘g‘ralgan selderey taxminan 5 gramm kletchatkani o‘z ichiga oladi.
4. Vitamin va minerallarga boy
Selderey A, K va C vitaminlari, shuningdek, kaliy va foliy kislotasiga boy. Natriyning past miqdori va past glikemik indeks esa uni qondagi qand miqdorini keskin oshirmaydigan mahsulotga aylantiradi. Shu sababli u diabet yoki qondagi qandni nazorat qilayotganlar uchun ham mos keladi.
5. Organizmdagi kislota darajasini muvozanatlashtiradi
Magniy, temir va natriy kabi minerallar tufayli selderey organizmdagi kislota darajasini muvozanatlashtirishga yordam beradi. Bu esa ichki muhitning sog‘lom bo‘lishi va muhim fiziologik jarayonlarning barqaror ishlashini ta’minlaydi.
Seldereyni tanlash va saqlash bo‘yicha tavsiyalar
Selderey poyalari qattiq, tekis va egilganda oson sinadigan bo‘lishi kerak. Barglari esa qarsildoq, och yoki to‘q yashil rangda bo‘lishi muhim. Sariq yoki jigarrang bargli seldereyni iste’mol qilish tavsiya etilmaydi.
Ozuqaviy moddalarni maksimal darajada saqlab qolish uchun seldereyni iste’mol qilishdan oldin to‘g‘rash ma’qul. Oldindan kesib, uzoq vaqt saqlash uning foydali xususiyatlarini kamaytiradi.
Bug‘da pishirish seldereyning ta’mi va ozuqaviy qiymatini deyarli to‘liq saqlab qoladigan eng yaxshi usullardan biridir. Yangi uzilgan seldereyni 5–7 kun ichida iste’mol qilish tavsiya etiladi.
Selderey barglarini ham tashlab yubormaslik kerak, ular kalsiy, kaliy va C vitaminiga boy. Biroq barglarni uzoq saqlash qiyin bo‘lgani sababli, 1–2 kun ichida ishlatish maqsadga muvofiq.
Selderey nafaqat foydali, balki juda qulay mahsulot hamdir: uni xom holda, qaynatib, smuzi, sho‘rva, qovurilgan taomlar yoki sharbatlar uchun ishlatish mumkin. Bug‘da yoki grilda pishirilgan taomlarga ham ko‘kat a’lo darajada mos keladi.
