Manba: Shutterstock
So‘nggi vaqtlarda ommalashgan “Ozempik” va Wegovy kabi GLP-1 sinfiga mansub dori vositalari suyak kasalliklari hamda pay jarohatlari xavfini oshirishi mumkin. Pensilvaniya universiteti tadqiqotchilari 150 mingga yaqin bemorning tibbiy yozuvlarini tahlil qilib, shunday xulosaga kelishdi.
— Manba: «Daryo» nashri.
Ma’lumot uchun: Ozempik aslida 2-tur diabetni davolash uchun qo‘llanadigan preparat bo‘lib, uning tarkibidagi semaglutid moddasi organizmda GLP-1 gormoni ta’sirini taqlid qiladi. U qondagi qand miqdorini nazorat qilishga yordam beradi, ishtahani kamaytiradi va oshqozon bo‘shashishini sekinlashtiradi. Shu sababli so‘nggi yillarda u ortiqcha vaznni kamaytirish vositasi sifatida ham keng qo‘llanmoqda. Wegovy esa shu moddaning aynan vazn yo‘qotish uchun mo‘ljallangan varianti hisoblanadi.
Tadqiqot natijalariga ko‘ra, besh yil davomida ushbu preparatlarni qabul qilgan insonlarda osteoporoz (suyak mo‘rtlashuvi) rivojlanish xavfi deyarli 30 foizga yuqori bo‘lgan. Shuningdek, podagra rivojlanish ehtimoli 12 foizga, minerallar yetishmasligi oqibatida suyaklar yumshab qoladigan holat — osteomalyatsiya xavfi esa 150 foizdan ko‘proqqa oshgan.
“Bu biz kutganimizdan ancha yuqori ko‘rsatkichdir”, deydi Pensilvaniya universiteti klinik ortopedik jarrohlik kafedrasi dotsenti Jon Gabriel Xorneff.
Shuningdek, olimlar GLP-1 vositalaridan foydalanish va paylarning uzilish xavfi o‘rtasida ham bog‘liqlikni aniqladi. Bunday jarohatlar ehtimoli besh yil ichida taxminan 50 foizga oshgan.
Xorneffning so‘zlariga ko‘ra, shifokorlar bemorlarda sababsiz jarohatlanish holatlarini payqashganidan so‘ng ushbu masalani o‘rganishga kirishishgan. Bemorlar ko‘pincha oddiy harakatlar vaqtida, masalan, tayanish uchun oldinga qo‘l uzatganda yoki biroz og‘irroq yuk ko‘targanda jiddiy jarohat olganini aytishgan.
Nima uchun ozdiruvchi preparatlar bunday ta’sir ko‘rsatmoqda?
Olimlar ushbu holat bo‘yicha bir nechta ehtimoliy taxminlarni ilgari surmoqda:
1. Gormonal ta’sir: Preparatlar suyak to‘qimasidagi moddalar almashinuvida ishtirok etadigan gormonlarga ta’sir qilishi mumkin;
2. Minerallar tanqisligi: Vazn yo‘qotish jarayonida ishtaha pasayishi natijasida organizmga zarur minerallar yetarli darajada kirmasligi mumkin;
3. Mexanik yukning kamayishi: Tana vaznining keskin kamayishi suyaklarga tushadigan odatiy mexanik yukni kamaytiradi, bu esa suyak to‘qimasining qayta tiklanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
“Agar odam uzoq vaqt davomida 130 kilogramm vazn bilan yashab, keyin uni juda tez yo‘qotsa, bu suyaklar uchun jiddiy zarba bo‘lishi mumkin”, deya tushuntirdi Jon Gabriel Xorneff.
Mutaxassislar ushbu tadqiqot hali yakuniy tekshiruvdan o‘tmaganini va to‘g‘ridan-to‘g‘ri sabab-oqibat bog‘liqligini uzil-kesil isbotlamasligini qayd etdi. Yuqoridagi xavflarga qaramay, GLP-1 preparatlari semizlikka qarshi kurashish, qondagi qand miqdorini nazorat qilish va yurak-qon tomir kasalliklari xavfini kamaytirishda juda samarali vosita bo‘lib qolmoqda.
Ammo yuqori xavf guruhidagi bemorlarga shifokor bilan qo‘shimcha tekshiruvlarni (masalan, suyak zichligini o‘lchash) o‘tkazish, shuningdek, organizmga yetarli miqdorda kalsiy va D vitamini kirishini qat’iy nazorat qilish tavsiya etiladi.
