Vaqt bo‘ylab sayohat omiliga ta’sir qiluvchi ikkita asosiy sabab bor.
Manba: «Mail.ru Hi-Tech».
2019-yilda kanadalik fizik olim Barak Shoshani (Barak Shoshany) SciPost Physics Lecture Notes jurnalida noodatiy gipotezani taklif qildi va uni chop etdi. Uning fikricha, agar inson parallel vaqt liniyalariga ko‘chsa, vaqt bo‘ylab sayohat qilish mumkin bo‘ladi.
Ikkita asosiy muammo
Fizik yakuniy maqsadga erishish uchun ikkita asosiy muammoni ajratib ko‘rsatdi:
- Vaqt mashinasini yaratish uchun manfiy energiyaga ega ekzotik materiya talab qilinadi. Kvant mexanikasi shuni ko‘rsatadiki, bunday materiyani yaratish mumkin, lekin oz miqdorda. Ekzotik materiyani katta hajmlarda olish mumkinligiga hech qanday dalillar yo‘q va usiz uddalash mumkinmi-yo‘qmi — noma’lum.
- Ikkinchi muammo vaqt bo‘ylab sayohat qilishda paradokslar bilan bog‘liq holda yuzaga keladi. Ulardan biri mantiqiy ziddiyatsizlik paradoksidir – muayyan voqea o‘tmishni o‘zgartirishi mumkin bo‘lgan, lekin o‘zgarishning o‘zi ushbu voqeyaning oldini oladigan holatdir. Paradokslarni yaratish imkonsiz bo‘lsa-da, ular nazariyaning asossizligini ko‘rsatadigan nazariy tushunchaga ega. Vaqt bo‘ylab sayohat paradokslari sayohatning o‘zi imkonsiz ekanligini ko‘rsatadi.
Kosmolog Igor Novikov paradokslarni bartaraf etishga bo‘lgan urinishlardan biri o‘z-o‘zini moslashtirish prinsipi hisoblanishini taxmin qildi. Vaqt bo‘ylab sayohat qilish mumkin, lekin o‘tmishni o‘zgartirib bo‘lmaydi. Shoshani, agar ko‘plab parallel vaqt liniyalari mavjudligiga yo‘l qo‘yilsa, Novikov prinsipi hal qilinishi haqida ta’kidlaydi. Boshqa vaqt liniyasining o‘tmishiga tushib qolgan sayohatchi har qanday harakatni amalga oshirishi mumkin. Bunda dastlabki vaqt liniyasidagi voqealar o‘zgarmay qoladi.
2020-yilda fiziklar o‘tmishga yo‘l olish imkoniyatini isbotlovchi matematik modelni yaratdilar. Ushbu model yordamida mantiqiy paradoksni hal qilgan holda vaqt bo‘ylab sayohat qilish mumkin. Odatda, o‘tmishga sayohat qilishni ko‘rib chiqadigan nazariyalar shunday paradoksga duch keladi.
Ko‘p dunyolar mavjudligi haqidagi gipoteza kvant mexanikasi talqini doirasida tilga olinadi. Olimlar, umumiy nisbiylik nazariyasiga tayanib, vaqt bo‘ylab sayohat qilish nazariyasi ustida doimiy ish olib bormoqdalar.
Avvalroq futuroologlar 2050-yilga kelib odamlarning uylari bilan qanday inqilobiy o‘zgarishlar yuz berishini aytib berishgandi.
