The American Journal of Clinical Nutrition журналида эълон қилинган илмий ишда таъкидланишича, кекса ёшда гўшт истеъмол қилиш 100 ёшга кириш имкониятини ошириши мумкин. Бироқ бу хулоса ҳамга ҳам бирдек тегишли эмас — бу ерда жуда муҳим бир шарт бор.
— Манба: «Daryo» нашри.
Озиқ-овқат ва узоқ умр кўриш ўртасидаги боғлиқлик доимий баҳсларга сабаб бўлиб келади. Айниқса, вегетарианлик ва гўшт маҳсулотларини истеъмол қилиш борасидаги қарашлар хилма-хил. Хитойлик бир гуруҳ олимлар ўтказган янги тадқиқот эса бу борада кутилмаган ва муҳим хулосаларни ўртага ташлади.
Фудан университети, Шанхай Сзяо Тун университети ҳамда Хитой касалликларни назорат қилиш ва олдини олиш маркази тадқиқотчилари мамлакатдаги энг йирик ва узоқ муддатли кузатув лойиҳаси маълумотларига таяниб иш кўришди. Бу тадқиқот 1998 йилдан бери давом этиб келмоқда.
Олимлар кузатув бошида камида 80 ёшда бўлган, саратон, диабет ва юрак-қон томир касалликларидан холи 5 203 нафар кексаларнинг овқатланиш рационини таҳлил қилишди:
- Иштирокчиларнинг 1 459 нафари 100 ёшлик бир асрлик юбилейини қаршилаган;
- 3 744 нафари эса 80 ёки 90 ёшдан ошиб вафот этган;
- Иштирокчиларнинг қарийб 80 фоизи ўз рационида гўшт борлигини маълум қилган.
Барчаси тана вазнига боғлиқ
Тадқиқотнинг энг диққатга сазовор жойи шундаки, гўшт ва узоқ умр кўриш ўртасидаги ижобий боғлиқлик фақат тана вазни меъёридан кам бўлган (Тана вазни индекси 18,5 дан паст) кексалар гуруҳида намоён бўлди. Вазни етишмайдиган ушбу гуруҳда:
- Вегетарианларнинг 24 фоизи, гўшт ейдиганларнинг эса 30 фоизи 100 ёшга етган.
- Ҳар куни гўшт истеъмол қилиш 100 ёшга кириш эҳтимолини вегетарианларга нисбатан 44 фоизга оширган.
Муҳим эслатма: Вазни меъёрида ёки ортиқча бўлган кексалар гуруҳида гўшт ейиш ва 100 ёшга кириш ўртасида ҳеч қандай фарқ аниқланмади. Яъни вазни жойида бўлганлар учун вегетарианлик ёки гўштхўрлик узоқ умр кўриш нуқтайи назаридан бир хил натижа кўрсатган.
Балиқ ва сабзавотларнинг ўрни
Тадқиқот шуни кўрсатдики, ҳайвон маҳсулотларидан бутунлай воз кечмаган, масалан, рационида балиқ, тухум ёки сут маҳсулотлари бўлган вегетарианлар ҳам гўштхўрлар каби узоқ умр кўришган.
Бундан ташқари, инсон гўшт ейдими-йўқми, ҳар куни сабзавотлар истеъмол қилиш узоқ умр кўришнинг энг асосий пойдеворларидан бири бўлиб қолаверади.
Нега кексаликда озғинлик хавфли?
Олимларнинг фикрича, кексалик даврида вазннинг камлиги ва озғинлик кўпинча ҳолсизлик, организмда оқсил (протеин) етишмовчилиги ҳамда қувват захирасининг камлигидан далолат беради. Шунинг учун ёши улуғ инсонлар учун етарли даражада калория ва тўлақонли озуқа моддаларини олиш жуда зарур.
“Натижаларимиз соғлом ва узоқ умр кўриш учун ҳам ҳайвонот, ҳам ўсимлик маҳсулотларидан иборат мувозанатли рацион муҳимлигини кўрсатади”, деб ёзади тадқиқот муаллифлари.
Хулоса чиқаришга шошилманг
Тадқиқотчилар ушбу хулосаларни тўғри талқин қилиш кераклигини ва муайян чекловлар борлигини эслатиб ўтишади:
- Бу кузатув тадқиқоти бўлгани учун у гўштнинг ўзи умрни узайтиришини қатъий исботламайди, фақатгина ўзаро боғлиқликни кўрсатади.
- Иштирокчилар кузатув бошида аллақачон 80 ёшдан ошган эди. Шу сабабли бу натижаларни ёшроқ ва ўрта ёшли инсонларга нисбатан қўллаб бўлмайди.
- Хитойдаги овқатланиш маданияти ва турмуш тарзи бошқа ҳудудлардан фарқ қилади.
Шундай экан, асосий қоида ўзгармайди: ҳар қандай ёшда рационнинг хилма-хил ва мувозанатли бўлиши саломатлик ва узоқ умр кўришнинг бош гаровидир.
