Ba’zan eng odatiy narsalar yaqinroq ko‘rib chiqilganda, bir qarashda ko‘ringanidan ancha murakkabroq bo‘lib chiqadi. Biz qishki sayrlar alohida ehtiyotkorlikni talab qilishiga, muz maydonlari esa millionlab odamlar uchun jalb qilish markazlariga aylanishiga o‘rganib qolganmiz va muz ustida sirpanishni tabiiy bir hol deb qabul qilamiz.
Manba: — «Factodrom.com»
Biroq, ushbu oddiy jismoniy hodisa ortida insoniyatning buyuk aqllari yuz ellik yildan ortiq vaqt davomida uzil-kesil hal qila olmagan ilmiy jumboq yashiringan.
Uzoq vaqt davomida fizika darsliklari juda ham mantiqiy bo‘lgan bosim nazariyasini taklif qilar edi. Biz muz ustiga turganimizda, tana vaznimiz sirtga bosim o‘tkazadi, bu esa suvning erish haroratini pasaytiradi va biz sirpanadigan juda yupqa suv qatlamini hosil qiladi, deb hisoblanardi. Ammo jiddiy sovuqda muzni bu usul bilan eritish uchun odamning vazni bir necha tonna bo‘lishi kerak!
Javob moddaning molekulyar darajadagi tuzilishining o‘zida yotadi. Ma’lum bo‘lishicha, muz tashqi tomondan hech qachon to‘liq qattiq bo‘lmaydi. Hatto noldan ellik daraja past haroratda ham har qanday muzli ob’ektning sirti muzlamagan suvdan iborat «kvazisuyuq» qatlam bilan qoplangan bo‘ladi!
Suv molekulalari havo bilan chegaradosh eng chekka qismida qat’iy kristall panjarasini hosil qila olmaydi, chunki ularning yuqorida «tushunib, yopishib oladigan» qo‘shnilari yo‘q. Natijada, ular millionlab mikroskopik sharchalar kabi doimo harakatlanib, tinimsiz bir-birlarining ustidan «g‘ildirab o‘tadilar». Aynan shu narsa muzni tabiatdagi eng silliq sirtga aylantiradi va unda deyarli hech qanday harakatsiz sirpanish imkonini beradi.
