Shirinliklar inson hayotida alohida o‘rin tutadi: issiqda muzqaymoqdan yoki og‘ir kundan keyin bir bo‘lak shokoladdan kim ham zavqlanmagan? Bizning shirinlikka bo‘lgan moyilligimiz — shunchaki odat yoki tanlov emas, balki ilmiy asosga ega bo‘lgan hodisadir.
Manba: « Hi-Tech_Mail.ru ».
Yangiliklar Muallifi
Tug‘ilganidanoq inson shirin ta’mga duch keladi. Chaqaloqlar uni tarkibida shakar bo‘lgan va shirin ta’mga ega ona suti orqali oladi. Yoqimli shirinlik bilan ushbu ilk tanishuv butun hayot davomida saqlanib qoladigan bog‘liqlikni shakllantiradi. Janubiy-Sharqiy Norvegiya universiteti xodimi Astrid Kolderup Xervikning ta’kidlashicha, evolyutsiya davomida shakar inson uchun tezkor va muhim energiya manbai bo‘lib xizmat qilgan.
Organizmga nafas olish, harakatlanish, fikrlash yoki ovqat hazm qilish kabi barcha hayotiy jarayonlar uchun yoqilg‘i zarur. Shuning uchun odamlar instinktiv ravishda tarkibida shakar bo‘lgan mahsulotlarga intiladilar, chunki u lahzalik energiya oqimini ta’minlaydi.
Bundan tashqari, shakarni iste’mol qilish zavqlanish hissini uyg‘otuvchi modda — dofamin ishlab chiqarilishini rag‘batlantiradi. Biz shirinlik yegan vaqtimizda, miya quvonch signalini yuboradi va bu tajribani takrorlash istagimizni kuchaytiradi. Aynan shuning uchun ko‘pchilik bir plitka shokolad yoki bir bo‘lak tortdan bahramand bo‘lganda baxt hissini tuyadi.
Shirinliklar ko‘pincha bayramlar, tug‘ilgan kunlar va boshqa quvonchli voqealar bilan bog‘lanadi. Ushbu assotsiatsiyalar shakar iste’mol qilish odatini mustahkamlab, uni yoqimli lahzalarning ajralmas qismiga aylantiradi.
Shakarning ortiqcha bo‘lishi energiyaning keskin ko‘tarilishi va ayniqsa bolalarda giperaktivlikka olib keladi, degan keng tarqalgan fikr mavjud. Biroq, Buyuk Britaniya va Germaniya olimlari tomonidan 2018-yilda o‘tkazilgan tadqiqot shakar iste’moli va yuqori faollik o‘rtasida bog‘liqlikni topmadi. Aksincha, natijalar shuni ko‘rsatdiki, shakar iste’mol qilgandan keyin inson charchoq va diqqatni jamlashning pasayishini his qilishi mumkin.
Shirinlik keltiradigan zavqqa qaramay, uni me’yoridan ortiq iste’mol qilish salomatlik uchun salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Shakar me’yoridan doimiy ravishda oshib ketish semirish, yurak-qon tomir kasalliklari, 2-toifa diabet va tish muammolari xavfini oshiradi. Biroq, Xervik zarar miqdorga bog‘liqligini ta’kidlaydi.
Agar shakar foydali mahsulotlardan tashkil topgan ratsionning kichik bir qismi bo‘lsa, u xavf tug‘dirmaydi. Muammolar uni muntazam va haddan tashqari ko‘p iste’mol qilganda yuzaga keladi.
Shirinlikka bo‘lgan muhabbat tabiatimizga singdirilgan, ammo zavqlanish va sog‘liq haqida qayg‘urish o‘rtasida muvozanatni topish muhimdir. Shokolad, pishiriqlar va muzqaymoqlar, agar ular o‘rtacha miqdorda iste’mol qilinsa, ratsionning bir qismi bo‘lib qolishi mumkin.
Avvalroq olimlar nonushta uchun eng zararli mahsulotlarni ma’lum qilishgan edi.
