Olimlar aqlli odamning ilk vakillari qayerda paydo bo’lganligi va ular butun sayyora bo’ylab qanday tarqalganligi haqida yangi nazariyani taklif qilishdi.
Manba: « Hi-Tech_Mail.ru ».
Yangiliklar muallifi
Mutaxassislar ajdodlarimiz o’zlarining buyuk sayohatlarini odatdagidek Sharqiy Afrikadan emas, balki qit’aning janubiy qirg’og’idan — hozirgi Janubiy Afrika hududidan boshlaganlariga ishonchlari komil. Taxminan 70 ming yil muqaddam ular sharqiy qirg’oq bo’ylab harakatlanishgan va taxminan 50−40 ming yil oldin Afrikani tark etishgan.
Xalqaro arxeologlar jamoasi o’z gipotezalarini ko’plab dalillar bilan asoslamoqda. Ulardan eng asosiysi — hozirda YUNESKOning Butunjahon merosi obyekti hisoblangan Pinnakl-Point g’or majmuasi va Janubiy Afrika qirg’og’ining boshqa joylaridagi noyob arxeologik topilmalardir. Bu g’orlar zamonaviy insoniy xulq-atvor shakllanishining 162 ming yillik tarixga ega bo’lgan eng qadimgi va xilma-xil dalillarini o’zida saqlaydi.
Aynan shu yerda odamlarning muntazam ravishda dengiz mahsulotlari — mollyuskalar va boshqa dengiz ne’matlari bilan oziqlanganiga oid eng qadimgi dalillar topilgan. Bu ularga, ayniqsa sovuq va qurg’oqchilik davrlarida, faqat qit’a ichkarisida ovchilik va terimchilikka tayanib qolganlarga nisbatan ulkan ustunlik bergan. Janubiy qirg’oq aholisi, shuningdek, birinchilardan bo’lib kamon va o’q yasash texnologiyasini o’zlashtirganlar, bu esa ularni yanada muvaffaqiyatli ovchilarga aylantirgan.
Arxeologik topilmalar bizga hayratlanarli darajada rivojlangan odamlar portretini chizib beradi. Ular bundan 162 ming yil muqaddamoq qizil oxradan bo’yoq sifatida foydalanganlar, 100−85 ming yil oldin oxra toshlarida o’ymakorlik naqshlarini, 73 ming yil oldin esa oxra qalamchasi bilan chizilgan rasmlarni yaratganlar. Ular suyakdan qurollar yasashgan, ehtimol, murakkab kiyim va poyabzallar yaratish uchun, taqinchoqlar taqishgan, yanada mukammal qurollar ishlab chiqarish uchun toshga issiqlik bilan ishlov berishni bilishgan.
Mutaxassislarning fikricha, qirg’oq bo’ylab migratsiya yo’nalishi qit’a ichkarisidagi yo’nalishga qaraganda yaqqol ustunliklarga ega bo’lgan. Qirg’oq bo’yida har doim dengizdan oziq-ovqat, chuchuk suv, tekislik mavjud bo’lgan, u yerda iqlim iliq va xavfli yirtqichlar kamroq bo’lgan. Buning ustiga, Afrikaning sharqiy qirg’oqlarida o’sha davrdagi o’xshash dengiz madaniyatining izlari topilmagan — yo’l bo’sh bo’lgan.
Nima uchun odamlar ko’chib ketishga qaror qilishgan? Ehtimol, odamlar guruhlari o’rtasidagi o’sib borayotgan raqobat, iqlim o’zgarishi va yashash uchun mos g’orlarning cheklangan miqdori ba’zi urug’larni sharqqa, so’ngra esa shimoli-sharqqa harakatlanishga majbur qilgan. Taxminan 65 ming yil oldin Qizil dengiz sathi hozirgidan 100 metr past bo’lgan, bu esa Afrika Shoxidan Arabiston yarim oroliga o’tishni osonlashtirgan.
«Bundan 70 ming yil oldingi ushbu mintaqa odamlari Afrikadan, keyinchalik esa butun dunyo bo’ylab tez va samarali migratsiya qilish uchun ideal darajada tayyor edilar», — deya xulosa qiladi tadqiqot mualliflari insoniyat beshigi haqidagi o’rnashib qolgan tasavvurlarni qayta ko’rib chiqishni taklif qilib.
Avvalroq olimlar neandertallarning ajoyib san’at namunalarini aniqlashgan edi.
