Yerning energetik disbalansi — sayyoraga kirayotgan va undan chiqib ketayotgan energiya miqdori o‘rtasidagi farq — so‘nggi o‘n yilliklarda ikki barobarga ko‘paydi va rekord darajaga yetdi.
Manba: «Mail.ru Hi-Tech».
Xalqaro iqlimshunoslar guruhi iqlim tizimining holati to‘g‘risidagi yillik ma’ruzada shunday xulosaga keldi, bu haqda Phys.org yangiliklar portali xabar bermoqda.
Tadqiqotchilarning ma’lumotlariga ko‘ra, antropogen tashlamalar ta’sir ko‘rsatmagan iqlimda Yerning energetik disbalansi nolga teng bo‘lar edi, biroq 1970-yillardan boshlab u barqaror ravishda o‘sib bormoqda, buning ustiga olimlar prognoz qilganidan ham tezroq sur’atda. Ortiqcha issiqlikning qariyb 90 foizini ulkan issiqlik ombori vazifasini bajaruvchi okeanlar yutadi — bu ularning isishi, muzliklar va muz qalqonlarining erishi, shuningdek, ko‘p yillik muzloqlarning erishiga olib keladi.
Ma’ruza mualliflarining ta’kidlashicha, 1901-yildan buyon global dengiz sathi taxminan 23 sm ga ko‘tarilgan, o‘sish sur’ati esa tezlashmoqda: agar 1901-yildan 2018-yilgacha u yiliga 1,7 mm ga ko‘paygan bo‘lsa, so‘nggi o‘n yillikda (2006−2025-yillar) bu ko‘rsatkich ikki barobardan ziyodroqqa oshib, yiliga 3,6 mm dan ko‘proqni tashkil etdi.
Bundan tashqari, dengiz issiqlik to‘lqinlari — okean haroratining uzoq vaqt davomida anomal darajada yuqori bo‘lish davrlari — 1990-yillarning boshidagiga qaraganda deyarli uch barobar tez-tez sodir bo‘ladigan bo‘ldi: 2025-yilda okeanning o‘rtacha hududida dengiz issiqlik to‘lqini kuzatilgan 65 ga yaqin kun qayd etildi, ya’ni yilning deyarli har beshinchi kuni, holbuki inson ta’sirisiz ular yiliga 3−4 marta bo‘lar edi.
Olimlarning so‘zlariga ko‘ra, okeanlarda to‘plangan issiqlik bug‘lanishni kuchaytiradi va atmosferani yanada namroq qiladi, buning oqibatida ekstremal hodisalar — kontinental issiqlik to‘lqinlari, kuchli jala va qurg‘oqchiliklarning ehtimoli ortadi. Tadqiqotchilar, shuningdek, Tinch okeanining tropik qismidagi isish bilan bog‘liq bo‘lgan alohida kuchli El-Ninyo hodisasi shakllanayotganiga e’tibor qaratmoqdalar, bu esa turli mintaqalarda ob-havo anomaliyalarini yanada kuchaytirishi mumkin: Avstraliyaga qurg‘oqchilik xavf soladi, boshqa hududlarga esa — yanada kuchli yomg‘irlar va suv toshqinlari.
