Ishlanma asrlik dilemmani hal qiladi: sirtga shikast yetkazmasdan mustahkam biriktirish. Past molekulali yelimning ishlash prinsipi, uning xususiyatlari va elektronika hamda avtomobilsozlikdagi salohiyatini tushuntiramiz.
Manba: «Mail.ru Hi-Tech».
«Hi-Tech Mail» muallifi
Tokio universiteti olimlari superyelim va qaydlar uchun stiker xususiyatlarini o‘zida mujassam etgan noyob yelim ishlab chiqishdi. Yangi material shunchalik mustahkamki, teflon tovada 8 kilogrammli yukni ushlab turishga qodir. Shu bilan birga, u oz miqdordagi oddiy spirt bilan to‘liq eriydi, deb yozadi Phys.org.
Yelimlar dunyosida har doim murosa mavjud bo‘lgan. Yoki siz keyinchalik sirtni buzmasdan olib tashlash imkonsiz bo‘lgan o‘ta mustahkam biriktirishga ega bo‘lasiz, yoki bo‘sh ushlaydigan vaqtinchalik yopishqoq lentadan foydalanasiz. Uzoq muddatlilik va toza demontaj qilish imkoniyati o‘rtasidagi muvozanatni topish shu paytgacha deyarli imkonsiz deb hisoblanardi.
Tadqiqotchilar uzun polimer zanjirlari o‘rniga past molekulali birikmalardan foydalanishgan. Odatda bunday kichik zarrachalar bir-biriga yomon yopishadi. Jamoa flor atomlaridan foydalangan, ular molekulalarning ko‘plab kuchsiz o‘zaro ta’sirlar, xususan, vodorod aloqalari va Van-der-Vaals kuchlari orqali birikishiga yordam bergan. Har bir aloqa alohida olinganda kuchsiz bo‘lsa-da, ularning yig‘indisi yuklama ostida cho‘zilishga qodir bo‘lgan g‘oyatda mustahkam tarmoqni hosil qiladi.
Ishlanmaning samaradorligini isbotlash uchun tadqiqotchilar ikkita teflon plastinani yelimlashdi — bu yelimlash eng qiyin bo‘lgan materiallardan biridir. Mexanik sinovlar yelim 1,3 megapaskal kuchlanishga bardosh berganini ko‘rsatdi. Bundan tashqari, yelimlab biriktirilgan detallar 8 kilogramm og‘irlikdagi yukni ko‘tara oldi.
Ishlanmaning asosiy xususiyati uning qaytariluvchanligi bo‘lib chiqdi. Tarkibni olib tashlash uchun sirtni etanol bilan artib tashlash yetarli. Shu bilan birga, yelimning o‘zini yig‘ib olish, tozalash va o‘z xususiyatlarini saqlab qolgan holda 10 martadan ortiq qayta ishlatish mumkin.
«Biz juda yuqori adgezion mustahkamlik va misli ko‘rilmagan plastiklikni namoyon etadigan CyclicFP-fmoc past molekulali adgezivini ishlab chiqdik», — deb xulosa qilishadi tadqiqot mualliflari. Olimlarning fikricha, bunday material qayta ishlash uchun komponentlarni osongina ajratish imkonini berib hamda chiqindilar miqdorini kamaytirib, elektronika ishlab chiqarish va avtomobilsozlikda inqilob qilishi mumkin.
Avvalroq xitoylik mutaxassislar «suyak yelimi»ni ishlab chiqishgan edi. U suyak bo‘laklarini metal plastinalar va vintlarsiz biriktirishga qodir. Texnologiya allaqachon innovatsion mahsulot maqomini oldi va sinishlarni davolash hamda bir qator boshqa operatsiyalarga bo‘lgan yondashuvni o‘zgartirishi mumkin. Tafsilotlar — Hi-Tech Mail’ning boshqa materialida.
