Kofe dunyodagi eng ommabop ichimliklardan biri boʻlib qolmoqda va olimlarga uning iste’moli ikkinchi turdagi diabet hamda yurak-qon tomir kasalliklari xavfining kamayishi bilan bogʻliqligi allaqachon ma’lum. Biroq ushbu afzalliklarning biologik mexanizmlari noaniqligicha qolayotgan edi.
Manba: «Mail.ru Hi-Tech».
Yangiliklar muallifi
Oʻzlarining yangi tadqiqotida finlyandiyalik olimlar kofeni muntazam iste’mol qilish va tana tarkibi, metabolik koʻrsatkichlar hamda jinsiy gormonlar oʻrtasidagi bogʻliqlikni, shuningdek, erkaklar va ayollar oʻrtasidagi sezilarli tafovutlarni aniqladilar.
Oulu universiteti mutaxassislarining ishi 1966-yilgi Shimoliy Finlyandiya yangi tugʻilganlar koxortasidan 46 yoshdagi 2264 nafar ishtirokchining ma’lumotlarini qamrab oldi. Ma’lum boʻlishicha, tana massasi indeksi bir xil boʻlishiga qaramay, koʻproq kofe ichgan odamlarda kamroq kofe ichganlarga qaraganda umumiy va vistseral yogʻ miqdori kamroq hamda skelet mushaklari massasi koʻproq boʻlgan. Erkaklar va ayollarda kofeni koʻproq iste’mol qilish qondagi tarmoqlangan zanjirli aminokislotalarning — barqaror oshishi insulinga chidamlilik va ikkinchi turdagi diabet xavfining ortishi bilan bogʻliq boʻlgan biomarkerlarning darajasi pastroq boʻlishi bilan kuzatildi.
Olimlar eng yaqqol namoyon boʻlgan jinsiy tafovutlarni erkaklarda aniqladilar. Kofeni koʻproq iste’mol qilish glyukoza va insulinning yanada maqbul profili, umumiy va biofoydali testosteron konsentratsiyasining oshishi, shuningdek, jinsiy gormonlarni bogʻlovchi globulin darajasining yuqoriligi bilan bogʻliq boʻlib chiqdi. Shu bilan birga, erkin testosteron va erkin androgenlar indeksi biroz pastroq boʻlgan. Ayollarda gormonlar bilan bogʻliqlik cheklanganroq boʻlib chiqdi: olimlar asosan jinsiy gormonlarni bogʻlovchi globulin darajasining oshishini va erkin androgenlar darajasining pasayishini aniqladilar.
«Har kuni millionlab odamlar kofe ichishadi, biroq biz ushbu ichimlik metabolizmimiz va gormonlarimizga qanday ta’sir qilishini hali ham hayratlanarli darajada kam bilamiz, — deydi tadqiqotning yetakchi muallifi, Oulu universiteti doktoranti Luka Verroest. — Biz hatto tana massasi indeksi va turmush tarzi omillarini hisobga olganimizdan keyin ham yoʻqolmagan aniq gormonal manzarani koʻrdik, buning ustiga ushbu bogʻliqliklarning bir nechtasi erkaklar va ayollarda turlicha edi».
Olimlar gormonal yoʻllar kofe iste’moli va sogʻlom moddalar almashinuvi oʻrtasidagi bogʻliqlikni qisman tushuntirishi mumkinligini taxmin qilishmoqda. Biroq shuni ta’kidlash muhimki, bu sabab-oqibat aloqalarini emas, balki umuman olganda shunday aloqalar mavjudligini koʻrsatgan kuzatuv tadqiqoti edi.
Finlyandiya kofe iste’moli boʻyicha jahon yetakchilaridan biridir (aholining har bir kishisiga yiliga taxminan 11,8 kg), shuning uchun olingan ma’lumotlar mahalliy ovqatlanish tavsiyalari uchun alohida ahamiyatga ega. Keyingi qadam hayvonlarda oʻtkaziladigan tajribalar va istiqbolda odamlar ishtirokidagi intervension tadqiqotlar boʻladi, ular kofening qaysi komponentlari kuzatilayotgan samaralarga javobgar ekanligini hamda ularning asosida aniq parhez tavsiyalarini yaratish mumkinmi-yoʻqligini aniqlashga yordam beradi.
Avvalroq biz kofeni qanday qilib yanada foydali qilish mumkinligi haqida soʻzlab bergan edik.
