The Economist nashri ma’lumotlariga ko‘ra, bugungi kunda dunyoda ilgarigi ijtimoiy tendensiyalar saqlanib qolganda bo‘lishi mumkin bo‘lgan miqdordan 100 million ko‘proq yolg‘iz odam yashaydi.
— Manba: «Daryo» nashri.
Jurnalning yangi sonida global miqyosda tez sur’atlar bilan o‘sib borayotgan yolg‘izlik epidemiyasi tahlil qilindi. Muqovada ramziy ma’noda sukunat ichida uxlayotgan va uyg‘onayotgan inson tasvirlangan. Statistik ma’lumotlar bu hodisaning ko‘lamini ko‘rsatib bermoqda: 25—34 yoshli erkaklar orasida har ikkinchisi juftsiz yashamoqda, ayollar orasida esa bu ko‘rsatkich 41 foizga yetgan.
Ijtimoiy qadriyatlarning o‘zgarishi yolg‘izlikni qayta tushunishga olib keldi. Ilgari u shaxsiy muvaffaqiyatsizlik sifatida qabul qilingan bo‘lsa, bugungi kunda tobora ko‘proq erkinlik va mustaqillik ramzi sifatida namoyon bo‘lmoqda. Ayniqsa, bu o‘zgarish iqtisodiy jihatdan mustaqil bo‘lib, moddiy sabablarga ko‘ra munosabatlarga kirishishga majbur bo‘lmagan ayollar orasida yaqqol sezilmoqda.
Biroq tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, yolg‘iz odamlarning 60—70 foizi aslida munosabat qurish istagida. Asosiy to‘siqlar qatorida ortiqcha kutilmalar, moliyaviy beqarorlik va raqamlashtirish sharoitida ijtimoiy ko‘nikmalarning zaiflashuvi mavjud. Zamonaviy insonlar uchun onlayndan tashqarida tanishish, mazmunli suhbat qurish va gadjetlarsiz muloqot qilish tobora qiyinlashmoqda.
Bu hodisa global tus olmoqda: AQSHda uy xo‘jaliklarining 28 foizi yolg‘iz kishilardan iborat, Fransiya va Braziliyada bunday oilalar soni ikki barobarga oshgan, Yaponiyada esa keksalar qamoqqa tushish va ijtimoiy yakkalanishdan qochish uchun ongli ravishda mayda jinoyatlarga qo‘l urmoqda.
Ushbu tendensiyalar fonida “yolg‘izlik iqtisodiyoti” shakllanmoqda — tanishuv xizmatlari, birgalikda vaqt o‘tkazish ilovalari, antidepressantlar bozori va hamxona tanlash xizmatlari rivojlanmoqda. Yolg‘izlik istisnolikdan chiqib, yangi ijtimoiy me’yorga aylandi, natijada har kim o‘ziga o‘zi sherik, ruhshunos va eng yaqin do‘st bo‘lgan jamiyat vujudga kelmoqda.
Avvalroq Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti hisobotida ham har soatda Yer yuzida taxminan 100 kishi yolg‘izlik bilan bog‘liq turli omillar sababli vafot etayotgani haqida xabar berilgandi. Bu yiliga deyarli 900 ming o‘lim holati qayd etilishini anglatadi.
Hilola G‘iyosova
