Vaznni bir me’yorda saqlash siri o‘zingizni qiynab, och qolishda emas, balki shunchaki aniq bir tizimga amal qilishdadir. Likopchangizda nima borligi va qaysi vaqtda ovqatlanishingiz qanchalik muhim bo‘lsa, bu tartibga har kuni amal qilish ham shunchalik zarur. Shu sababli ko‘plab Gollivud yulduzlari qisqa muddatli va qat’iy parhezlarni emas, balki hayot davomida rioya qilish qulay bo‘lgan ovqatlanish usullarini tanlashadi.
— Manba: «Daryo» nashri.
1. Ongli va qat’iy taqiqlarsiz ovqatlanish tizimi
Ongli ovqatlanish (inglizcha — intuitive eating) — bu sevimli mahsulotlardan butkul voz kechish emas, balki porsiya hajmini nazorat qilish hamda tananing ochlik va to‘yinganlik signallariga e’tibor berish. Bunday yondashuv insonni ruhiy tushkunlikka tushiradigan qat’iy cheklovlarsiz ovqatlanish odatlarini asta-sekin o‘zgartirishga yordam beradi. Bunda asosiy g‘oya oqsillar, yog‘lar va uglevodlar muvozanatini saqlash, hatto eng foydali mahsulotlarni ham me’yoridan ortiq iste’mol qilmaslikdir.
Mashhur xonanda Jennifer Lopes aynan shu tamoyilga amal qiladi. U o‘z intervyularida mahsulotlarni “taqiqlangan” va “ruxsat etilgan” turlarga ajratmasligini, aksincha, ratsion sifati va porsiya hajmini doimiy kuzatib borishini aytgan. Uning menyusi asosan sabzavotlar, baliq, donli mahsulotlar va foydali yog‘lardan tashkil topgan. Bunday rejim unga doimiy suratga olish jarayonlari va shiddatli mashg‘ulotlar vaqtida quvvatini saqlashga yordam beradi.
Shunga o‘xshash yondashuvni aktrisa Keyt Hadson ham qo‘llaydi. U qat’iy parhezlarga rioya qilmaydi, aksincha, ovqatlanishning xilma-xilligi va muntazamligiga e’tibor qaratadi. Aktrisaning ta’kidlashicha, porsiyalarni nazorat qilish va to‘yish hissini vaqtida payqash unga vaznini barqaror saqlash imkonini beradi. Bunday format qat’iy cheklovlarga rioya qilishni yoqtirmaydigan va ruhiyatni birinchi o‘ringa qo‘yadigan insonlar uchun juda mos keladi.
2. Oqsilli ratsion
Oqsil miqdori yuqori bo‘lgan ratsion to‘qlik hissini uzoqroq saqlashga yordam beradi va ortiqcha ovqatlanish xavfini sezilarli darajada kamaytiradi. Organizm oqsilni hazm qilish uchun uglevodlarga qaraganda ko‘proq energiya sarflaydi va bu jarayon mushak massasini saqlab qolishga xizmat qiladi. Bu, ayniqsa, vazn yo‘qotish jarayonida juda muhimdir. Agar organizmda oqsil miqdori yetarli bo‘lsa, ratsiondagi umumiy kaloriyalar kamayishiga chidash osonroq kechadi va sport mashg‘ulotlaridan keyin tana tezroq tiklanadi.
Ushbu yondashuvning ashaddiy muxlisi Kris Hemsvortdir. Aktyor yangi rollarga tayyorgarlik ko‘rish jarayonida oqsilli mahsulotlar — baliq, tovuq go‘shti, tuxum, dukkaklilar va proteinli kokteyllar miqdorini oshiradi. Bunday rejim unga yuqori jismoniy zo‘riqish va tig‘iz suratga olish jadvalida kuchini yo‘qotmaslikka yordam beradi.
Kim Kardashyan ham o‘z ovqatlanish tizimida oqsil balansiga katta e’tibor beradi. U vazni keskin o‘zgarganidan so‘ng, ishtahasini jilovlash va ratsionini tartibga solish uchun, asosan, oqsil va sabzavotlarga urg‘u berganini aytib o‘tgan. Bunday ovqatlanish formati unga doimiy parhezda o‘tirmasdan ham natijani saqlab qolish imkonini beradi. Yuqori oqsilli ratsion faol turmush tarzi va muntazam sport bilan shug‘ullanadigan insonlar uchun eng yaxshi tanlovdir.
3. Intervalli och qolish
Intervalli och qolish bu ovqatlanish davrlari va ular orasidagi tanaffuslarning navbatma-navbat almashinuvi asosiga qurilgan tizimdir. Eng ommabop sxema — 16/8. Bunda barcha taomlar 8 soat ichida iste’mol qilinadi, qolgan 16 soat davomida esa organizm ovqatdan dam oladi. Bunday rejim tabiiy ravishda ratsionning umumiy kaloriyasini pasaytiradi va bemahal tamaddi qilish odatini kamaytiradi.
Jennifer Eniston ko‘p yillardan buyon aynan shu tamoyilga amal qiladi. Aktrisaning so‘zlariga ko‘ra, u tungi uzoq tanaffus bilan ovqatlanish rejimiga rioya qiladi va birinchi ovqatlanish (nonushta)ni kunning kechroq vaqtiga qoldiradi. Bunday jadval unga ishtahasini jilovlashga va ratsionida qat’iy taqiqlarsiz vaznini barqaror saqlashga yordam beradi.
Mashhur Rosomaxa roli bilan tanilgan Hyu Jekman ham filmlarga tayyorgarlik paytida tanadagi yog‘ foizini kamaytirish va mushaklarni saqlab qolish uchun intervalli ovqatlanishdan foydalangan. U ma’lum vaqt oralig‘ida ovqatlanish tartibini shiddatli mashg‘ulotlar va oqsilli ratsion bilan birlashtirgan. Bu unga kun davomida energiya darajasini boshqarishda qo‘l kelgan.
Intervalli ovqatlanish ko‘pincha aniq kun tartibiga ega va barqaror rejimda yashaydigan insonlar uchun juda qulay. Biroq yuqori jismoniy zo‘riqish, surunkali kasalliklar yoki gormonal buzilishlar bo‘lsa, bunday format ehtiyotkorlikni talab qiladi. To‘g‘ri yondashuv bilan intervalli ovqatlanish ratsionni tartibga soladi va ortiqcha vazn yig‘ish xavfini kamaytiradi.
