Manba: iStock
Arterial qon bosimi yuqori bo‘lgan insonlar uchun eng xavfli yeguliklar bu yarim tayyor mahsulotlar va fastfudlardir. Ularning tarkibida qon bosimini keskin oshiruvchi natriy va to‘yingan zararli yog‘lar ko‘p. Agar ushbu mahsulotlar muntazam iste’mol qilinsa, yurak-qon tomir tizimiga jiddiy zarar yetishi mumkin.
— Manba: «Daryo» nashri.
JSST kuniga natriy miqdorini 2000 mg dan (taxminan bir choy qoshiq tuz) oshirmaslikni tavsiya qiladi. Ammo ko‘pgina mahsulotlar tarkibida bunday tuzlar mavjud. Quyida qon bosimi oshishiga sabab bo‘luvchi 12 ta asosiy mahsulotni ko‘rib chiqamiz.
1. Tuzlangan kartoshka chipslari
Odatda bir porsiya (22 dona) chipsda 527 mg natriy va 3,4 g to‘yingan yog‘ mavjud. Natriy organizmda suvni ushlab qoladi, bu esa qon hajmining ko‘payishiga va tomirlarga tushadigan bosimning ortishiga olib keladi.
Foydali muqobil: Uyda tayyorlangan qovurilgan no‘xat yoki yog‘siz popkorn.
2. Go‘shtli yarim tayyor mahsulotlar
Vetchina, bekon va kolbasa mahsulotlarining birgina bo‘lagida o‘rtacha 249 mg natriy bor. Ular uzoq saqlanishi uchun haddan tashqari ko‘p tuzlanadi. Qon bosimini barqarorlashtirish uchun bunday mahsulotlardan butunlay voz kechish yoki ularni keskin kamaytirish lozim.
Foydali muqobil: Tuzsiz pishirilgan yog‘siz go‘sht (tovuq, kurka), baliq yoki tofu.
3. Tuzlangan bodring
Do‘konlarda sotiladigan tayyor tuzlamalar tarkibida natriy miqdori juda yuqori bo‘ladi. Agar qon bosimingizni nazorat qilmoqchi bo‘lsangiz, xarid qilishdan oldin bankadagi yorliqni albatta tekshiring. Tarkibida tuz miqdori kamroq bo‘lgan mahsulotlarni tanlashga harakat qiling.
Foydali muqobil: Yangi to‘g‘ralgan bodring.
4. Konservalangan sho‘rvalar
Tayyor sho‘rvalar har doim ham sho‘rligi bilinmasligi mumkin, biroq bir stakan bunday mahsulotda 798 mg natriy bo‘lishi hech gap emas. Xarid qilishdan oldin yorliqdagi ma’lumotni tekshiring va natriy miqdori 140 mg dan kam bo‘lgan mahsulotlarni tanlang.
Foydali muqobil: Uyda, tuzni kamroq solib tayyorlangan sho‘rva.
5. Kartoshka fri
Fastfud shoxobchalaridagi kichik qadoqdagi kartoshka fri tarkibida natriydan tashqari, qondagi xolesterin miqdorini oshiruvchi to‘yingan yog‘lar mavjud. Bu yog‘lar tomirlarni toraytirib, vaqt o‘tishi bilan bosimning surunkali ko‘tarilishiga sabab bo‘ladi.
Foydali muqobil: Pechda pishirilgan sabzi bo‘laklari, tuzsiz qaynatilgan kartoshka.
6. Sariyog‘
Bir osh qoshiq sariyog‘da 7,3 g to‘yingan yog‘ mavjud. Amerika kardiologiya assotsiatsiyasi to‘yingan yog‘lar kunlik kaloriya me’yorining 6 foizidan oshmasligini tavsiya qiladi. Agar qon bosimingizni pasaytirmoqchi bo‘lsangiz, sariyog‘ni ratsiondan chiqarish yoki kamaytirish tavsiya etiladi.
Foydali muqobil: Zaytun yog‘i.
7. Gamburgerlar
Gamburger kotletlari odatda mol yoki qo‘y go‘shtidan tayyorlanadi. Qizil go‘shtga boy ratsion qon bosimi oshishi bilan bevosita bog‘liq. Ular tarkibidagi tuz va souslar holatni yanada og‘irlashtiradi.
Foydali muqobil: Baliq yoki tovuq go‘shti.
8. Kokos yog‘i
Kokos moyi to‘yingan yog‘lar miqdori bo‘yicha yetakchilardan biridir (bir osh qoshiqda 11 g). Xolesterini va bosimi yuqori bo‘lgan insonlarga bu turdagi yog‘dan foydalanish maslahat berilmaydi.
Foydali muqobil: Zaytun yoki zig‘ir yog‘i.
9. Gazlangan shirin ichimliklar
Shakar qon bosimini ikki tomonlama oshiradi: birinchidan, tomirlarni kengaytiruvchi azot oksidi kamayadi, ikkinchidan, semirishga sabab bo‘ladi. Ko‘p ichimliklar tarkibidagi kofein ham bosimning keskin ko‘tarilishiga turtki beradi.
Foydali muqobil: Tabiiy suv, kokos suvi yoki choylar.
10. Muzqaymoq va shirinliklar
Muzqaymoq va pishiriqlar tarkibidagi shakar va trans yog‘lar qon tomirlari elastikligini kamaytiradi. Bu esa yurakning ortiqcha zo‘riqish bilan ishlashiga olib keladi.
Foydali muqobil: Tabiiy yogurt, mevalar.
11. Alkogol
Spirtli ichimliklarni muntazam iste’mol qilish qon tomirlarini toraytirib, bosimni oshiradi. Garchi bu mexanizm to‘liq o‘rganilmagan bo‘lsa-da, gipertoniya bilan og‘riganlar uchun eng yaxshi variant alkogoldan butunlay voz kechishdir.
Foydali muqobil: Gazlangan mineral suv yoki alkogolsiz tabiiy kokteyllar.
12. Konservalangan zaytun
Zaytun yog‘i foydali bo‘lsa-da, do‘konlardagi tayyor zaytun konservalari juda sho‘r suvda saqlanadi. Bir dona zaytun mevasida 62 mg natriy bo‘lishi mumkin. Tuzlangan bodringlarda esa bu ko‘rsatkich yanada yuqori.
Foydali muqobil: Yangi uzilgan mevalar, rezavorlar yoki bodom.
