Shirin gazlangan suvning tishlar uchun zararli ekani azaldan ma’lum. Ammo biz tetiklantiruvchi nordonligi va pufakchalari uchun juda yaxshi koʻradigan shirin boʻlmagan gazlangan suv qanchalik xavfsiz?
Manba: «Mail.ru Hi-Tech».
Yangiliklar muallifi
Tish emali ogʻiz boʻshligʻidagi pH taxminan 5,5 dan pastga tushganda yemirila boshlaydi. Yangi tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, gazlangan suv haqiqatan ham soʻlakning pH darajasini vaqtincha pasaytirishi (ya’ni kislotalilikni oshirishi) mumkin, ammo bu ta’sir shakarli gazirovkaga qaraganda sezilarli darajada kamroq boʻlib chiqdi.
«Koʻpchilik odamlar shirin gazlangan ichimliklardan shirin boʻlmagan gazlangan suvga oʻtmoqda va bizning ishimiz natijalari shirin boʻlmagan gazirovka yaxshi muqobil boʻlishi mumkinligini taxmin qilishga imkon beradi — albatta, me’yorida iste’mol qilinganda va ogʻiz boʻshligʻi gigienasi qoidalariga rioya etilganda», — deb xabar berdi Purdyu Universiteti (AQSh) «Oziqlanish fani» mutaxassisligi boʻyicha aspiranti Vajixa Zulfikar.
Avvalgi tadqiqotlar shirin gazlangan ichimliklar ogʻizdagi pH darajasini kritik 5,5 chegarasidan pastga tushirib, haqiqatan ham tishlar eroziyasiga sabab boʻlishi mumkinligini takroran koʻrsatgan edi. Bunda faqat tarkibida shakar yoki fruktoza boʻlgan ichimliklar emas, balki shakar oʻrnini bosuvchi moddalar qoʻshilgan «dietik» gazirovkalar ham xavflidir — bunday ichimliklar tarkibida shakar yoʻq yoki kam boʻlsada, ta’m muvozanati uchun qoʻshiladigan kislotalar soʻlak pH darajasini sezilarli darajada pasaytiradi. Shu bilan birga, shirin boʻlmagan gazlangan suvning ogʻiz boʻshligʻidagi kislotalilik muhitiga ta’siri haqida shu vaqtgacha deyarli hech narsa ma’lum emas edi.
Buni aniqlash uchun olimlar 20 nafar katta yoshli koʻngillida toʻrtta ichimlikni sinovdan oʻtkazishdi: shirin gazirovka, oddiy gazlangan suv, kaltsiy bilan boyitilgan gazlangan suv va oddiy suv. Eksperiment davomida har bir qatnashchi barcha ichimliklarni tatib koʻrdi, bu esa odamlar oʻrtasidagi tabiiy farqlarning ta’sirini kamaytirishga imkon berdi.
Soʻngra olimlar faqat ichimliklarning oʻzi kislotaliligini tahlil qilish bilan cheklanmay, soʻlak pH darajasini oʻlchadilar. Bu har bir ichimlik iste’mol qilinganidan soʻng darhol ogʻiz boʻshligʻining real reaksiyasini kuzatish imkonini berdi.
Sinovdan oʻtkazilgan ichimliklar orasida eng yuqori kislotalilik oshishini shakarli gazirovka keltirib chiqardi. Soʻlak pH darajasi suvdan keyingiga qaraganda gazirovkadan keyin — ichimlik iste’mol qilinganidan 2 daqiqa oʻtib ham, 20 daqiqa oʻtib ham sezilarli darajada past boʻldi.
Oddiy shirin boʻlmagan gazlangan suv 2 daqiqadan soʻng soʻlak pH darajasining vaqtincha pasayishiga sabab boʻldi. Kaltsiyli gazlangan suv esa ogʻiz boʻshligʻidagi kislotalilikni biroz kechroq — 5 daqiqadan soʻng oshirdi. Ikkala holatda ham pH darajasi 20 daqiqa ichida deyarli dastlabki holatiga qaytdi. Gazsiz suv esa soʻlak kislotaliligiga umuman ta’sir qilmadi.
Kislotalilikning oʻzgarishini organizmning oʻzi mustaqil bartaraf etdi: soʻlak shirin gazirovkadan keyin ham, gazlangan suvdan keyin ham kislotalilikni sekin-asta me’yoriga keltirdi — eksperiment doirasida ishtirokchilarning hech birida pH tish emali uchun xavfli hududga tushmadi. Biroq ish mualliflari eksperiment faqat qisqa muddatli oʻzgarishlarni oʻlchaganini ta’kidlashdi. Kundalik hayotda tishlar eroziyasi ehtimoli yuqoriroq — u ichimliklarni iste’mol qilish chastotasiga, ularning tishlar bilan kontaktda boʻlish davomiyligiga, ovqatlanish odatlariga va ogʻiz boʻshligʻini parvarish qilish koʻnikmalariga bogʻliq. Katta ehtimol bilan, agar tishlaringizni toʻgʻri parvarish qilsangiz va muntazam stomatolog huzuriga borib tursangiz, kuniga 1-2 stakan shirin boʻlmagan gazlangan suv zarar keltirmaydi.
«Bizning natijalarimiz shuni koʻrsatadiki, shirin gazirovlarni shirin boʻlmagan gazlangan suvga almashtirish emal eroziyasi xavfini kamaytirishga yordam beradi», — deb ta’kidladi Zulfikar. Va lekin, tishlar uchun eng yaxshi ichimlik gazsiz toza suv boʻlgan va shunday boʻlib qoladi — u emalga mutlaqo hech qanday zarar yetkazmaydi.
Avvalroq yaponiyalik olimlar tishlarni regeneratsiya qilish texnologiyasini yaratgan edilar.
