Qishda ko‘pchilik kayfiyatining pasayishi, charchoq va apatiya kabi holatlarni sezadi. Buni davolaydigan sehrli ovqat yo‘q, lekin to‘g‘ri tanlangan ratsion tanani sovuqdan himoya qiladi, energiya beradi va asab tizimini mustahkamlaydi. Endokrinolog Anna Oderiy qishda qanday ovqatlar kayfiyatni ko‘tarishi va organizmni qo‘llab-quvvatlashi mumkinligini tushuntirdi.
— Manba: «Daryo» nashri.
“Oqsil nafaqat mushaklarni mustahkamlaydi, balki asab tizimi uchun ham juda muhim. Oqsil tarkibidagi aminokislotalar miyamizga kayfiyatni yaxshilovchi, diqqatni oshiruvchi neyromediatorlarni ishlab chiqarishga yordam beradi. Oqsilli ovqat uzoq vaqt to‘qlik hissini beradi va ortiqcha ovqatlanishning oldini oladi.
Qishki ratsionga oqsilni baliq, dengiz mahsulotlari, tuxum, parranda va go‘sht, sut mahsulotlari, dukkaklilar — no‘xat, yasmiq, tofu orqali qo‘shish mumkin”, deya tushuntiradi mutaxassis.
Uglevodlar miyaga energiya beradi, ammo ularni tez hazm bo‘ladigan shirinliklardan emas, murakkab manbalardan olish yaxshiroq. Masalan, grechka, suli yormasi, perlovka yormasi, jigarrang guruch va butun donli non shular jumlasidan. Murakkab uglevodlar tanaga uzoq vaqt energiya beradi va ishtahani nazorat qilishga yordam beradi.
Yog‘lar ham zarur, chunki ular hujayralar, shu jumladan, neyronlar uchun muhim. O‘simlik moyi, yong‘oq, urug‘lar va yog‘li baliqlardan olinadigan to‘yinmagan yog‘lar ayniqsa foydali. Yog‘larning keskin kamayishi sog‘liq uchun xavf tug‘diradi.
Sabzavot va mevalar qishda vitamin va minerallar manbai sifatida xizmat qiladi. Masalan, karam, sabzi, lavlagi, qovoq, muzlatilgan rezavorlar, olma va sitrus mevalarni iste’mol qilish mumkin. Muzlatilgan sabzavot va rezavorlar vitaminlarni yaxshi saqlaydi, shuning uchun ular qishki taomnoma uchun juda mos.
B guruhi vitaminlari asab tizimi uchun muhimdir. Ko‘pchilikda ular yetishmaydi, chunki odamlar nomutanosib ovqatlanadi. B vitaminlari go‘sht, submahsulotlar, tuxum, sut mahsulotlari, to‘liq donli mahsulotlar va dukkaklilarda mavjud. Ratsion orqali yetarli olish mumkin, lekin agar vitamin yetishmovchiligi aniqlansa, shifokor tavsiyasiga binoan qo‘shimcha dorilar kerak bo‘ladi.
Temir energiya va diqqatni saqlash uchun muhim. Qishda temirni go‘sht, jigar, dukkaklilar, grechka va ko‘k sabzavotlardan olish mumkin. Agar oziq-ovqat yetarli bo‘lmasa, bitta ovqat bilan temirni qoplashning imkoni yo‘q va shifokor yordamiga murojaat qilish zarur.
D vitaminini esa yog‘li baliq iste’mol qilganda ham yetarli darajada olish qiyin. Shu sababli D vitaminining dori shakllari shifokor tavsiyasi bilan va tahlillarni kuzatib qo‘llanadi.
Qishda kayfiyatni va energiyani saqlashning siri — muntazam ovqatlanish, oqsillar, yog‘lar va uglevodlarning muvozanatli kombinatsiyasi, yetarli kaloriya va uzoq tanaffus qilmaslikdir. To‘g‘ri ovqatlanish tanani sovuqdan himoya qiladi, asab tizimini qo‘llab-quvvatlaydi va kayfiyatni yaxshilaydi.
