Keng ko‘lamli tadqiqot yolg‘izlik va keksaygan insonlarda xotira yomonlashishi o‘rtasidagi bog‘liqlikni ko‘rsatdi. Olimlarning asosiy xulosalari va skrining xavflarni erta aniqlashda qanday yordam berishi haqida so‘z yuritamiz.
Manba: « Hi-Tech_Mail.ru ».
Hi-Tech Mail Muallifi
Manba: Unsplash
12 davlatdan 10 000 dan ortiq keksa kishi ishtirok etgan keng ko‘lamli yetti yillik tadqiqot davomida olimlar yolg‘izlik xotirani yomonlashtirishini, ammo umumiy aqliy qobiliyatlarning pasayish tezligiga ta’sir qilmasligini aniqladilar.
Medical Xpress ma’lumotlariga ko‘ra, tahlil uchun mutaxassislar sog‘lik va qarishga bag‘ishlangan SHARE keng ko‘lamli Yevropa tadqiqoti ma’lumotlaridan foydalanganlar. Ishtirokchilarning xotirasi so‘zlarni darhol va kechiktirib esga tushirish testlari yordamida baholandi, yolg‘izlik darajasi esa izolyatsiya hissi, muloqot yetishmasligi va e’tibordan chetda qolishga oid uchta savol orqali o‘lchandi. Yakuniy tanlovga faqat demensiyasi bo‘lmagan va kundalik hayotda jiddiy cheklovlarga ega bo‘lmagan shaxslar kiritildi.
Tadqiqot boshida yolg‘izlik darajasi yuqori bo‘lgan insonlar, o‘zini yolg‘iz his qilmaydiganlarga qaraganda xotira testlarida sezilarli darajada past natijalar ko‘rsatdilar. Biroq, yetti yil davomida ularning xotirasi boshqa ishtirokchilar bilan bir xil tezlikda yomonlashgan. Bu shuni anglatadiki, yolg‘izlik xotiraning pasayish sur’atiga emas, balki uning «boshlang‘ich» holatiga ko‘proq ta’sir qiladi.
«Yolg‘izlik xotiraning asta-sekin yomonlashishidan ko‘ra, uning boshlang‘ich holatida muhimroq rol o‘ynashi mumkin», — deya izoh beradi tadqiqotning yetakchi muallifi, doktor Luis Karlos Venegas-Sanabriya.
Yolg‘izlikning eng yuqori darajasi Janubiy Yevropa mamlakatlarida (12%) qayd etildi, keyingi o‘rinlarda Sharqiy va Shimoliy mintaqalar (9% dan), eng kam yolg‘izlar esa Markaziy Yevropada (6%) ekani ma’lum bo‘ldi. Yolg‘izlik darajasi yuqori bo‘lgan guruh yoshi kattaroq bo‘lib, unda ayollar ustunlik qildi, shuningdek, depressiya, yuqori qon bosimi va diabet holatlari ko‘proq uchradi.
Tadqiqot mualliflarining fikricha, yolg‘izlik bo‘yicha muntazam skrining keksalarda kognitiv buzilishlarning oldini olishda muhim qismga aylanishi mumkin. Bunday yondashuv shifokorlarga xavf guruhidagi insonlarni aniqlash va ular uchun individual qo‘llab-quvvatlash strategiyalarini ishlab chiqishda yordam beradi. «Tadqiqot keksalar kognitiv qobiliyatlariga ta’sir qiluvchi muhim omil sifatida yolg‘izlik hissini hisobga olish zarurligini ta’kidlaydi», — deya xulosa qiladi olimlar.
Shunday qilib, mazkur ish nafaqat ijtimoiy izolyatsiya va miya o‘rtasidagi bog‘liqlikka oydinlik kiritadi, balki faol uzoq umr ko‘rishni qo‘llab-quvvatlash uchun yangi yo‘llarni ochadi.
Avvalroq olimlar bolalikdagi stress voyaga yetgan yoshda alkogolga bo‘lgan moyillikka qanday ta’sir qilishi haqida so‘zlab berishgan edi. Tafsilotlar — Hi-Tech Mail’ning boshqa materialida.
