Muntazam qahva iste’mol qilish ertalab tetiklashtiribgina qolmay, balki miyani surunkali stressning vayronkor oqibatlaridan ham himoya qilishi mumkin. Bunda ayniqsa kofein ichimlikning ruhiy salomatlik uchun himoya xususiyatlariga mas’ul bo’lgan asosiy ingredient ekani ma’lum bo’ldi.
Manba: «Mail.ru Hi-Tech».
Yangiliklar muallifi
Olimlar uzoq vaqtdan beri ovqatlanish odatlari va ruhiy salomatlik o’rtasidagi bog’liqlikni tushunishga harakat qilishmoqda. Epidemiologik ma’lumotlar ko’pincha qahvani himoya qiluvchi ichimlik sifatida ko’rsatadi. Masalan, 2011-yilda ayollar o’rtasida o’tkazilgan tadqiqot shuni ko’rsatdiki, kofeinli oddiy qahva iste’mol qilish depressiya xavfining pasayishi bilan bog’liq, kofeinsiz qahva esa bunday himoyani ta’minlamagan. Shu bilan birga, olimlar dekaf tarkibida oddiy qahvadagi deyarli barcha foydali antioksidantlar mavjudligini aniqlashdi.
Чтобы выяснить, действительно ли кофеин является ключевым ингредиентом для устойчивости к стрессу, Анжелу Томе и Родриго Кунья из Университета Коимбры возглавили исследовательскую группу, которая напрямую сравнила эффекты обычного и декофеинизированного кофе на мышах, которых намеренно подвергали хроническому непредсказуемому стрессу.
Kofein haqiqatan ham stressga chidamlilik uchun asosiy ingredient hisoblanishini aniqlash uchun Koimbra universiteti tadqiqotchilari Anjelu Tome va Rodrigo Kunya boshchiligidagi guruh qasddan surunkali kutilmagan stressga uchratilgan sichqonlarda oddiy va kofeinsiz qahva ta’sirini to’g’ridan-to’g’ri taqqosladilar.
Tadqiqotda 24 ta voyaga yetgan sichqon ishtirok etdi va ular to’rtta guruhga bo’lindi. Birinchi guruh suv ichdi va stressga uchramadi, qolgan uchta guruh esa uch hafta davomida har xil tasodifiy stressorlar bilan surunkali kutilmagan stressni boshdan kechirdi — masalan, hayvonlarning to’shagi nam bo’lib qolardi, ular qisqa vaqtga sovuq vannaga tushirilardi yoki katak og’ish holatiga keltirilardi. Stressga uchragan guruhlardan biri oddiy suv, ikkinchisi — kofeinli qahva ekstrakti, uchinchisi esa — kofeinsiz ekstrakt ichdi. Sichqonlar ko’ngilli ravishda ichgan qahva miqdori kattalarning kuniga taxminan 350 milligramm kofein iste’mol qilishiga, ya’ni taxminan ikki-uch standart finjon qahvaga to’g’ri keldi.
Uch haftalik stressdan so’ng olimlar bir qator xulq-atvor testlarini o’tkazdilar. Natijalar shuni ko’rsatdiki, surunkali stress oddiy suv ichgan sichqonlarga kuchli ta’sir qilgan: ular vazn yo’qotgan, ularda xavotirlik oshgan va fazoviy xotira bilan jiddiy muammolar paydo bo’lgan, ular o’zlariga qarashni to’xtatgan. Kofeinli qahva ichgan sichqonlar stressni sezilarli darajada yaxshiroq o’tkazishgan — ularning xulq-atvori stresssiz nazorat guruhidagi hayvonlar bilan deyarli bir xil edi. Kofeinli qahva vazn yo’qotish, xavotirlik, tushkunlik va o’ziga qarash motivatsiyasining yo’qolishining oldini oldi, shuningdek fazoviy xotirani to’liq himoya qildi.
Kofeinsiz qahva bunday ishonchli himoya ta’sirini ta’minlamadi. Dekaf ichgan stressli sichqonlar suv ichgan stressli sichqonlar kabi deyarli barcha xulq-atvor buzilishlarini namoyish etishdi.
Miya toqimalarining tahlili olimlarga hayvonlar xulq-atvoridagi farqlarning biologik tushuntirishini berdi. Suv ichgan stressli sichqonlarda gippokampdagi uzoq muddatli potentsiatsiyalash kattaligi taxminan 61% dan bor-yo’g’i 25% gacha tushib ketdi, bu xotira shakllantirish qobiliyatining jiddiy buzilishini ko’rsatadi. Peshona po’stlog’idagi miya neyrotrofik omili darajasi ham keskin kamaydi. Kofeinli qahva ushbu nevrologik o’zgarishlarning oldini to’liq oldi, dekaf esa hech qanday himoya ta’sirini ko’rsatmadi.
Mualliflar tajriba sichqonlarda o’tkazilganini ta’kidlashmoqda, ustiga-ustak hayvonlar ichimliklarni erkin ichishgan, shuning uchun har bir hayvonning aniq iste’moli o’lchanmagan. Bundan tashqari, jinsning ta’siri alohida tahlil qilinmagan, vazholanki boshqa ishlarning ma’lumotlariga ko me’yoran qahva erkaklar va ayollarga turlicha ta’sir qilishi mumkin. Shuning uchun xulosalarni to’g’ridan-to me’yoran odamlarga ko’chirishga hali ertalik qiladi. Shunday bo’lsa-da, aynan kofein surunkali stressdan qahvaning asosiy himoya komponenti hisoblanadi degan xulosaga kelish mumkin, loaqal tajriba sharoitida.
Avvalroq olimlar qahva chuqurroqxlashga yordam berishini aniqlashgan edi
