Sarimsoq — oshxonadagi eng taniqli mahsulotlardan biri. Uning o’ziga xos o’tkir ta’mi va xushbo’y hidi har qanday taomni transformatsiya qilishga qodir: oddiy tuxum qovurmasidan tortib nafis sousgacha. Kimdir uni xomligicha salatlar va zakuskalarga qo’shishni yaxshi ko’radi, kimdir esa pishirilganini afzal ko’radi, chunki pishganda u yumshoq va shirinroq bo’lib qoladi.
Manba: «Mail.ru Hi-Tech».
Yangiliklar muallifi
Ming yillar davomida sarimsoq faqat ziravor sifatida emas, balki dori sifatida ham qo’llanilgan. Qadimgi misrliklar uni ehrrom quruvchilariga kuch-quvvatni saqlash uchun berishgan, Gipokrat esa uni turli xastaliklarda buyurgan. Zamonaviy fan tasdiqlaydi: uning kichik, xushbo’y bo’laklarida haqiqatan ham ulkan kuch yashiringan.
Tabiiy antibiotik manbai
Sarimsoqni ezganingizda, qirg’ichdan chiqarganingizda yoki to’g’raganingizda, unda allitsin hosil bo’ladi — bu kuchli bakteriyaga qarshi va virusga qarshi xususiyatlarga ega birikmadir. Ushbu modda turli patogen mikroorganizmlarning, jumladan, antibiotiklarga chidamli ba’zi bakteriya shtammlarining rivojlanishini bosishga qodir.
Sarimsoqni muntazam iste’mol qilish immun tizimini mustahkamlaydi va shamollash kasalliklarining tezligini kamaytirishi mumkin. Tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, har kuni sarimsoqni ovqatda iste’mol qiladigan odamlar haqiqatan ham kamroq kasal bo’lishadi, agar kasal bo’lib qolishsa ham, tezroq tuzalishadi. Albatta, sarimsoq infektsiyalardan to’liq himoya qila olmaydi va emlash, gigiyena hamda profilaktika choralarining o’rnini bosmaydi. Sarimsoq haqida immun tizimini qo’llab-quvvatlashning qo’shimcha chorasi sifatida gapirish to’g’riroq bo’ladi.
Yurak va tomirlarni himoya qilish
Sarimsoqning eng ko’p o’rganilgan ta’siri — bu uning qon bosimiga ta’siridir. Tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, gipertoniyasi bor odamlarda sarimsoqni muntazam ravishda ovqatda iste’mol qilish yoki uning ekstraktini qo’shimcha ko’rinishida qabul qilish sistolik bosimni taxminan 5−10 mm sim. ust. ga, diastolik bosimni esa bir necha birlikka pasaytirishi mumkin. Bu juda yumshoq gipotenziv preparat ta’siri bilan solishtirish mumkin, ammo, albatta, to’liq davolash o’rnini bosa olmaydi.
Sarimsoq tarkibidagi oltingugurt tutuvchi birikmalar tomirlar tonusiga ta’sir qiladi, arteriyalarning kengayishiga yordam beradi va tomir devori uchun muhim molekula bo’lgan azot oksidining ishlab chiqarilishini yaxshilaydi. Sarimsoq umumiy va «yomon» xolesterin darajasini mo’tadil ravishda kamaytirishi mumkinligi haqida ma’lumotlar bor, garchi ta’sir darajasi sezilarli darajada farq qilsa hamda mahsulotning dozasi va shakliga bog’liq bo’lsa ham.
Sarimsoqning faol birikmalari tomirlar elastikligini oshiradi va aterosklerotik tugunlar hosil bo’lishiga tosqinlik qiladi. Ba’zi tadqiqotlar sarimsoqni muntazam iste’mol qilish yurak-qon tomir kasalliklari xavfini kamaytirishi mumkinligini ko’rsatadi.
Antioksidant himoya
Sarimsoq hujayralarni oksidlanish zararlanishidan himoya qiluvchi va qarish jarayonlarini sekinlashtirishi mumkin bo’lgan antioksidantlarga boy. Bu moddalar erkin radikal larni neytrallaydi va organizmga surunkali yallig’lanish jarayonlariga qarshi turishga yordam beradi.
Tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, sarimsoqni muntazam iste’mol qiladigan odamlarda metabolik salomatlikning ba’zi ko’rsatkichlari — insulinga sezgirlik, lipid profili, yallig’lanish markerlari yaxshilanishi mumkin. Olimlar ta’kidlashadi: bu ta’sirlar mo’tadil va faqat umuman turmush tarzini o’zgartirish — ovqatlanish, vazn, jismoniy faollik kontekstida namoyon bo’ladi. Lekin sarimsoq haqiqatan ham hujayralarni zararlanishdan himoya qilishga va moddalar almashinuvini yaxshilashga yordam beradigan mahsulotlardan biridir.
Har bir narsa me’yorida yaxshi
Kuningizga 1−2 tish yangi sarimsoq iste’mol qilish maqbuldir. Sarimsoq qonni suyultirishini esdan chiqarmaslik muhim, shuning uchun antikoagulyantlar qabul qiladigan odamlar uni ovqatda iste’mol qilishni shifokor bilan maslahatlashishlari kerak. Shuningdek, gastrit, yarali kasallik va me’da-ichak yo’llarining boshqa kasalliklaridan aziyat chekadiganlar ehtiyot bo’lishlari zarur, chunki sarimsoq me’daning shilliq qavatini g’ashga tegishi mumkin.
O’tgan safar har kuni pomidor yeyilsa nima bo’lishi haqida gapirib bergan edik.
