Manba: Getty Images
Ikki yoshgacha boʻlgan bolalarning gadjetlar qarshisida vaqt oʻtkazishi ularning sogʻligʻi va kelajakdagi hayotiga salbiy taʼsir ko‘rsatadi. Bu haqda oʻtkazilgan tadqiqotga tayanib The Guardian xabar berdi.
— Manba: «Daryo» nashri.
Mutaxassislar smartfon va planshetlarning goʻdaklar uchun xavfini zudlik bilan oʻrganishni talab qilmoqda. Tadqiqotga Lids universitetining katta oʻqituvchisi Reyf Kleyton boshchilik qilgan. U ota-onalar “toʻgʻri yoʻl-yoʻriqqa ega boʻlmagani” sababli, bilib-bilmay goʻdaklarida telefonga nisbatan nosogʻlom bogʻliqlikni shakllantirayotganini aytgan.
“Bu vaziyatni oʻzgartirish kerak”, degan u.
Gadjetlar goʻdaklar uchun qanday xavf tugʻdiradi?
Yangi tadqiqot chaqaloqlar uchun ekran vaqti bilan bog‘liq potensial zararlarni ochiqladi. Jumladan, bolaning ota-onalar va tarbiyachilar bilan yaqin munosabat oʻrnatish imkoniyatlari kamayadi, boshqa bolalar bilan jismoniy oʻyinlarga kamroq vaqt qoladi va til rivojlanishi sekinlashadi.
Shuningdek, ekrandagi tezkor tasvirlar sababli bolaning asab tizimi zoʻriqishi, uxlashda qiyinchiliklar yuzaga kelishi, ortiqcha vazn kuzatilishi mumkin.
“2 yoshgacha boʻlgan bolalarga atayin telefon yoki planshet koʻrsatish mumkin emas. Passiv ta’sir (koʻzi ekranga tasodifan tushishi) jamiyat uchun muqarrar, bunga ataylab gadjetlardan foydalanishni qo‘shish xavf tugʻdiradi”, deydi tadqiqotchilar.
Tadqiqotchilar hukumat va shifokorlarning tavsiyalarini qayta koʻrib chiqishni soʻramoqda. Hozirda baʼzi qoʻllanmalarda ota-onalar bilan birga ekranda biror narsa tomosha qilish, oʻrgatuvchi multfilmlar yoki gapirishni oʻrganadigan dasturlar foydali deb koʻrsatilgan. Biroq ota-onalar buni notoʻgʻri tushunib, goʻdak uchun ekran mutlaqo xavfsiz ekan deb talqin qilishi mumkin.
“Bu parvarish qiluvchilarni ikki yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun ekran vaqti rivojlanishda zararsiz deb o‘ylashga olib kelishi mumkin. Bu esa bola rivojlanishdagi kechikishlarning kuchayishiga va allaqachon katta xavf ostida bo‘lganlarning o‘zini izolyatsiya qilish xatti-harakatlariga olib kelishi mumkin”, deydi ular.
O‘z xulosalari natijasida Lids, Lids Trinity, Loughborough va Aston universitetlarining tadqiqot guruhi rivojlanishda ortda qolayotgan bolalarga yordam berish uchun “chaqaloqning ekran vaqti xavfini baholash”ni talab qilmoqda.
.jpg)
