AQSHda davom etayotgan siklosporoz chaqnash fonida koʻpchilik odamlar yana oʻzlariga savol berishdi: ovqatlanishdan oldin barcha meva va sabzavotlarni yuvish haqiqatan ham zarurmi? Ayniqsa hozir, supermarkatlarda borgan sari koʻproq tayyor yuvilgan sabzavotlar va koʻkatlarni topish mumkin boʻlgan bir paytda.
Manba: «Mail.ru Hi-Tech».
Yangiliklar muallifi
Joriy chaqnashning asosiy manbai aysberg salat bargi hisoblanadi, potensial zararlangan mahsulotlar allaqachon sotuvdan olib tashlangan, ammo oziq-ovqat xavfsizligi boʻyicha ekspertlar baribir eslatib oʻtishadi: ha, barcha sabzavotlar, mevalar, bargli salat va boshqa koʻkatlarni yeyishdan oldin yuvish kerak, hatto qadoqda mahsulot yuvilgan deb koʻrsatilgan boʻlsa ham.
Sabzavot va mevalarni yuvish muhim ehtiyot chorasi boʻlib qolmoqda — u mahsulotlar yuzasidan nafaqat qum, tuproq, changni, balki parazitlar va bakteriyalarni ham olib tashlash imkonini beradi. Qolaversa, ekspertlar hatto isteʼmol qilishdan oldin poʻstlogʻidan tozalanadigan mahsulotlarni ham — masalan, apelsin yoki bananlarni yuvishni tavsiya qilishadi. Gap shundaki, tozalash jarayonida, hatto ehtiyot choralariga rioya qilinganda ham, patogenlar baribir mahsulot poʻstlogʻidan yeyiladigan magʻziga oʻtib qolishi mumkin.
Baʼzi mahsulotlar alohida eʼtibor talab qiladi. Ildizmevalar — sabzi, lavlagi, rediska — yer ostida oʻsadi va qum hamda tuproq zarrachalari bilan sezilarli darajada zararlangan boʻlishi mumkin. Bargli koʻkatlar ham sinchkovlik bilan ishlov berilishiga muhtoj. «Bargli sabzavotlar koʻproq eʼtibor talab qiladi, chunki barglarning burmalari va tomirlarida kir, chiqindi va mikroorganizmlar ushlanib qolishi mumkin», — deb tushuntiradi Oziq-ovqat kasalliklariga qarshi kurash alyansi direktori Vanessa Koffman.
Shuni tushunish muhimki, yuvish kir, pestitsidlar va mikroblarni yoʻqotishga yordam beradi, lekin barcha ifloslanishlarni bartaraf etmaydi va kasalliklardan toʻliq ҳimoyani taʼminlamaydi. Yuvish qancha bakteriyani yoʻqotishi mumkinligi haqida tadqiqotlar kam, deb taʼkidlaydi Ratgers universiteti oziq-ovqat fani professori Don Shaffner, ammo zararlanish uchun mahsulotda patogenning atigi bir nechta zarrachasi yetarli. Ayniqsa yuzaga mahkam yopishib oladigan siklosporalar kabi parazitlar uchun. Baʼzi patogenlar meva yoki sabzavotlarning ichiga shikastlangan joylar orqali — poʻstloqdagi kichik yoriqlar yoki ezilgan, chiriy boshlagan joylar orqali kirib borishi mumkin. Magʻizning bunday qismlarini meva yoki sabzavot yuvilgandan keyin kesib tashlash kerak.
Mahsulotlarni toʻgʻri yuvish murakkab harakatlarni talab qilmaydi: ularni toza qoʻllar bilan salqin oqarsuv ostida sinchkovlik bilan yuvish yetarli, qattiq sabzavot va mevalar uchun maxsus choʻtkadan foydalanish mumkin. Salat tayyorlashda tashqi barglarni olib tashlash, qolganlarini esa ajratish, yuvish va quritish lozim.
Bunda suv harorati va yuvish davomiyligi muhim ahamiyatga ega emas. «Biz 15, 27 va 38 daraja haroratlarni oʻrgandik va statistik jihatdan sezilarli farqni aniqlamadik. Davomiyligi ham amaliy jihatdan sezilarli farq bermaydi», — deydi Shaffner. Maxsus sovun, oqartirgichlar, soda yoki sirka eritmalari va hatto mahsulotlarni yuvish uchun tijorat vositalaridan voz kechgan maʼqul. «Hech bir tadqiqot bunday vositalarning shunchaki suvga nisbatan sezilarli foydasini koʻrsatmadi», — deb xulosa qiladi Koffman.
Avvalroq biz ichak bakteriyalari sabzavotlarning yashirin foydasini qanday ochib berishi haqida soʻzlab bergan edik.
