Pomidorlar ratsionimizdan mustahkam oʻrin egalladi. Sharbatli va xushboʻy, ular har qanday koʻrinishda yaxshi: salatda yangi uzilgan holida, goʻsht bilan pishirilgan, souslar va shoʻrvalar tarkibida. Yozda biz ochiq maydonda oʻsgan pomidorlarni toʻgʻridan-toʻgʻri tupdan mamnuniyat bilan yeymiz, qishda issiqxona pomidorlari bilan qanoatlanamiz, kimdir esa yil davomida oshxonada bir banka tomat pastasini saqlaydi.
Manba: «Mail.ru Hi-Tech».
Yangiliklar muallifi
Pomidor allaqachon ratsionimizning shunchaki mazali tarkibiy qismi boʻlishdan toʻxtagan. Olimlar pomidorda muntazam isteʼmol qilinganda sogʻliqqa sezilarli ijobiy taʼsir koʻrsatishga qodir boʻlgan noyob birikmalarni aniqladilar.
Likopin — hujayralar himoyachisi
Pomidorning eng qimmatli komponenti — bu likopin, pishgan mevalarga qizil rang beradigan kuchli antioksidant. Bu modda hujayralarni oksidlanish stressidan, erkin radikallar zararidan himoya qiladi va hujayra darajasida qarish jarayonlarini sekinlashtiradi.
Pomidorning prostata bezi saratoni xavfi bilan bogʻliqligi eng faol oʻrganilmoqda. Meta-tahlillar shuni koʻrsatadiki, pomidor va likopinni yuqoriroq isteʼmol qilish statistik jihatdan ushbu saraton turining biroz pastroq xavfi bilan bogʻliq.
Tushunish muhim: pomidorlar dori vositasi emas va bir oʻzi «saratonning oldini ololmaydi». Gap umumiy sogʻlom turmush tarzi fonida ijobiy taʼsir haqida bormoqda. Shunga qaramay, menyuda pomidorning muntazam boʻlishi onkologik kasalliklarning «ovqatlanish orqali profilaktikasi» zamonaviy konsepsiyasiga toʻliq mos keladi.
Yurak va qon tomirlarni qoʻllab-quvvatlash
Pomidorni muntazam isteʼmol qilish yurak-qon tomir tizimiga ijobiy taʼsir koʻrsatadi. Baʼzi tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, pomidorni tez-tez yeydigan odamlarda yurak-qon tomir kasalliklari rivojlanish xavfi pastroq boʻladi.
Likopin va pomidorda juda koʻp boʻlgan kaliy «yomon» xolesterin darajasini pasaytirishga va normal arterial bosimni ushlab turishga yordam beradi. Bundan tashqari, likopin va boshqa antioksidantlar tomir devorlarida oksidlanish stressi va yalligʻlanishni kamaytirishga yordam beradi — aynan shu jarayonlar ateroskleroz rivojlanishida rol oʻynaydi. Qizigʻi shundaki, issiqlik bilan ishlov berilganda va yogʻlar ishtirokida likopinning biologik oʻzlashtirilishi ortadi, shuning uchun tomat sousi yoki zaytun yogʻi bilan dimlangan pomidorlar ushbu antioksidantni isteʼmol qilish jihatidan yangi uzilgan salatdan koʻra foydaliroq boʻlishi mumkin.
Terini quyoshdan himoya qilish
Likopin terida toʻplanish va ultrabinafsha nurlanishdan qoʻshimcha himoyani taʼminlash xususiyatiga ega. Bir qator tadqiqotlarda tarkibida likopin miqdori yuqori boʻlgan mahsulotlarni (shu jumladan tomat pastasi va sharbatini) muntazam isteʼmol qilgan odamlarda teri ultrabinafsha nurlarga kamroq sezuvchanlikni koʻrsatdi: qizarishni keltirib chiqarish uchun UF-nurlanishning kattaroq dozasi talab qilindi. Olimlar buni likopin va boshqa karotinoidlar terida toʻplanishi va quyosh taʼsirida paydo boʻladigan erkin radikallarni qisman zararsizlantirishi bilan bogʻlaydilar.
Odatda, pomidorlar quyoshdan himoya qiluvchi kremning oʻrnini bosolmaydi, lekin organizmning quyosh nurlaridan tabiiy himoyasini kuchaytirishi va terining fotoqarishini sekinlashtirishi mumkin.
Oqilona me meʼyor
Aksariyat sogʻlom odamlar uchun kuniga 1−3 ta oʻrtacha pomidor yoki ularning ortiqcha tuz va shakarsiz tomat pyuresi, sharbati, pastasi koʻrinishidagi ekvivalenti oqilona meʼyor hisoblanadi. Bunday hajm oshqozon-ichak traktini kislotalar va kletchatka bilan ortiqcha yuklamasdan likopin, C vitamini, kaliy va boshqa foydali moddalarni olishga yordam beradi.
Ehtiyotkorlik bilan pomidorni yuqori kislotalilikka ega gastrit, oshqozon yarasi kasalligi va sezilarli refluksi boʻlgan odamlar isteʼmol qilishlari kerak: nordon sharbat va organik kislotalar jigʻildon qaynashi va ogʻriqni kuchaytirishi mumkin. Odamlarning kichik bir qismida pomidorga oziq-ovqat allergiyasi uchraydi — bu holda mahsulotni ratsiondan chiqarib tashlashga toʻgʻri keladi. Ogʻir buyrak yetishmovchiligida kaliy miqdorini hisobga olish va sabzavotlar miqdorini shifokor bilan kelishish muhimdir.
Boshqa holatlarda har kuni bir juft pomidor isteʼmol qilish — barcha kasalliklardan moʻjizaviy vosita emas, balki yurak, teri sogʻligʻini va umumiy antioksidant maqomini qoʻllab-quvvatlashning ilmiy jihatdan asoslangan usulidir — albatta, agar bu yorqin sabzavotlar xilma-xil, sogʻlom ratsionning bir qismi boʻlsa.
Ilgari biz har kuni suzma yeyilsa nima boʻlishi haqida sözlab bergan edik.
