APOE (apolipoprotein Е) genining bir versiyasi qarilikdagi makulyar degeneratsiyaning xavfli shakli xavfini oshirishi mumkin. Ammo tūr pardani davolash genetik testdan kōra ancha murakkab bōlib chiqdi.
Manba: «Mail.ru Hi-Tech».
Muallif Hi-Tech Mail
ROFA Sibir bōlimi Tsitologiya va genetika instituti olimlari Novosibirsk oftalmologlari bilan birgalikda APOE genining neovaskulyar qarilikdagi makulyar degeneratsiya (MD) rivojlanishidagi noaniq rolini aniqlashtirishdi. Tadqiqot Ğarbiy Sibirlik bemorlarda ōtkazildi, press-reliz ROFA saytida chop etilgan.
Mualliflar neovaskulyar MD bōlgan 315 nafar bemor va nazorat guruhidagi 317 kishining genetik ma’lumotlarini tahlil qilishdi. Alohida tadqiqotchilar davolanish boshlanganidan keyin aflibersept — keng anti-VEGF faolligiga ega preparatning uchta yuklama in’yeksiyasi qilingan 275 nafar bemorni kōrib chiqishdi. VEGF (Vascular Endothelial Growth Factor) — bu tomirlar endoteliysining ōsish omili, yangi qon tomirlarining hosil bōlishini rağbatlantiradigan maxsus signal oksididir. Keksa yoshda u kōzlarga jiddiy zarar yetkazadi.
Asosiy natija APOE genining ε2 alleli bilan boğliq. Uning tashuvchilarida tūr pardaning neovaskulyar degeneratsiyasi rivojlanish xavfi boshqa allel variantlariga ega odamlarga qaraganda taxminan 1,5 baravar yuqori bōlib chiqdi. Ilmiy maqolada 95 foizlik ishonch oraliqida (1,075–2,195) imkoniyatlar nisbati 1,536 ekanligi keltirilgan.
Shu bilan birga gipotezaning boshqa qismi tasdiqlanmadi. APOE genotipi afliberseptning uchta in’yeksiyasidan sōng anti-VEGF-terapiyaga qisqa muddatli javob bilan statistik jihatdan ahamiyatli boğliqlikni kōrsatmadi. Boshqacha aytganda, aniqlangan genetik xususiyat kasallik xavfi bilan boğliq, ammo ōz-ōzidan nima uchun bir bemor davolanishga boshqasiga qaraganda yaxshiroq yoki yomonroq javob berishini tushuntirib berolmaydi.
Nima uchun olimlarni aynan APOE qiziqtirdi
Qarilikdagi makulyar degeneratsiya makulani — eng aniq kōrish uchun zarur bōlgan tūr pardaning markaziy sohasi zararlaydi. Kasallik tufayli insonga ōqish, yuzlarni tanish va aniq markaziy kōrishni talab qiladigan ishlarni bajarish qiyinlashadi.
Kasallikning neovaskulyar shaklida tūr pardada patologik qon tomirlari shakllana boshlaydi. Ular VEGF — tomirlar endoteliysining ōsish omilining yuqori faolligi bilan boğliq. Bunday tomirlarning nuqsonliligi sababli suyuqlik tūr parda tōqimalarini tōldirib yborishi va ularning holatini yomonlashtirishi mumkin.
APOE apolipoprotein E ni — lipidlar va xolesterin tashilishida ishtirok etadigan oksidni kodlaydi. U tūr pardada mavjud va druzalarda — MD uchun xos bōlgan hujayradan tashqari chōkmalarda aniqlanadi. Shuning uchun APOE genetik variantlarining kasallik bilan boğliqligini ōrganish uning rivojlanish mehanizmlarini tushunish uchun qiziqish uyğotadi.
Shunday qilib, rossiyalik olimlarning yangi ishi APOE ni terapiya samaradorligining universal genetik «kalitiga» aylantirmaydi. Aksincha, u torroq manzarani kōrsatadi: genning ōzi neovaskulyar MD xavfining oshishi bilan boğliq bōlishi mumkin, davolanishga bōlgan reaksiyadagi farqlarning sabablarini esa keyinchalik — boshqa genetik omillardan yoki kattaroq tanlanmalardan izlashga tōğri keladi.
Hi-Tech Mail kōrish mavzusida nimalar yozgan edi:
Aqlli kōzoynaklarni kim ōylab topgani va nima uchun ularning hammasi ham ommalashib ketmagani haqida bu yerda bilib olish mumkin.
Yaqindagi maqolada «uchadigan kōz» siri ochib berilgan edi (bu yerda nevrologiya va genetika haqida kōproq).
Yana bir nashr robotlarning kōrishi inson kōzini qanday taqlid qilishi haqida hikoya qiladi.
Va yaqindagina oftalmoxirurglarning kosmosda kataraktani operatsiya qilish rejalari haqida xabar bergandik.
