Ba’zilar nurlanishdan qo’rqishadi, boshqalari esa muammo ko’rishmaydi. Tunda telefonni yaqin tutish uyquga aslida qanday ta’sir qilishini ko’rib chiqamiz.
Manba: «Bestproducts.mail.ru»
BestProducts Mail Muallifi
Kimdir budilnik o’rnatib, telefonni tumbochaga qo’yadi, kimdir oxirigacha lentani ko’rib, qo’lida telefon bilan uxlab qoladi, kimdir esa uni butunlay yostiq ostiga yashiradi. Odat zararsizdek ko’rinadi, lekin aynan u ko’pincha uyquni yomonlashtiradi. Bunda muammo odatda qidiriladigan joyda emas.
Uyqu paytida smartfon nurlanishi xavflimi
Zarar haqidagi gaplar deyarli har doim nurlanishdan boshlanadi. Smartfonlar haqiqatan ham elektromagnit maydonlarni hosil qiladi, biroq ularning darajasi pastligicha qolmoqda.
Butunjahon sog’liqni saqlash tashkiloti telefon bilan oddiy aloqada bo’lganda bunday maydonlar sog’liqqa zarar yetkazishi haqida dalillar topmagan. Bu shuni anglatadiki, smartfonning tunda shunchaki yaqin turishi to’g’ridan-to’g’ri xavf tug’dirmaydi.
Ammo bir jihat bor. Telefon butun tun davomida boshga yaqin turganda, masofa nolga tenglashadi. Bunday vaziyatda shifokorlar masofani hech bo’lmaganda biroz oshirishni maslahat berishadi. Tasdiqlangan xavf tufayli emas, balki oqilona ehtiyotkorlik tamoyiliga ko’ra.
Nima uchun ekran uxlab qolishga xalaqit beradi va biologik soatni buzadi
Nurlanishdan ko’ra uyquga ekran nuri ancha kuchliroq ta’sir qiladi. Smartfon ko’k spektrni tarqatadi, bu esa miya tomonidan uyg’oqlik signali sifatida qabul qilinadi. Natijada uxlab qolish jarayonini boshlaydigan melatonin gormoni ishlab chiqarilishi kamayadi.
Buni amalda sezish oson. Kechqurunni kitob bilan o’tkazsangiz — uyqu tezroq keladi. Ammo ungacha ijtimoiy tarmoqlarni ko’zdan kechirsangiz yoki bir-ikkita video ko’rsangiz, ko’zlar charchaydi, lekin uxlash baribir qiyinlashadi.
Organizm go’yo dam olish vaqti kelganini tushunmaydi. Natijada inson qorong’ulikda yotadi, biroq ichki jihatdan «yoqilgan» holatda qoladi.
Smartfon uyqu chuqurligiga qanday ta’sir qiladi
Muammo faqat uxlab qolish payti bilan cheklanmaydi. Telefon hatto tunda ham dam olishga ta’sir qilishda davom etadi. Har qanday tovush, tebranish yoki ekranning yorishishi miyani faollashtiradi. Inson to’liq uyg’onmasligi mumkin, biroq uyqu yuzaki bo’lib qoladi.
Agar telefon boshning yonida yotgan bo’lsa, bu ayniqsa sezilarli bo’ladi. Tunda xabarlar keladi, ilovalar yangilanadi, bildirishnomalar ishlaydi — va miya har safar bunga munosabat bildiradi.
Ertalab uyqu bo’lingan degan his paydo bo’ladi. Go’yoki siz dam olmagandek, balki doimo «yarim uyquda» bo’lgandek tuyulasiz.
Nima uchun quvvatlanayotgan telefonni yostiq ostiga qo’yish xavfli
Smartfonni yostiq ostiga qo’yish odati bilan nafaqat uyqu gigiyenasi, balki jismoniy xavfsizlik ham bog’liq.
- Telefon quvvatlanish vaqtida qiziydi.
- Me’yorda issiqlik havoga tarqaladi, lekin yostiq ostida bu sodir bo’lmaydi.
- Mato issiqlikni ushlab qoladi va harorat tezroq ko’tariladi.
Ko’p hollarda hammasi qizib ketish va batareyaning tezroq eskirishi bilan cheklanadi. Biroq qurilma shunchalik qizib ketganki, u eriy boshlagan yoki choyshabga zarar yetkazgan holatlar ma’lum. Shuning uchun telefonni yostiq ostiga qo’yish — hatto uyquni hisobga olmaganda ham yomon g’oya. Ideal holda, uni hech bo’lmaganda yotoq yonidagi tumbocha yoki stolga olish kerak.
Xulosa qilib aytganda, smartfonning o’zi uyqu paytida sog’liqni yo’q qilmaydi. Asosiy muammo — inson undan kechqurun va tunda aynan qanday foydalanishida. Ekran biologik soatni buzadi, bildirishnomalar uyquni bo’laklaydi, telefonni doimiy tekshirish odati esa miyaning dam olishiga yo’l qo’ymaydi.
Shuning uchun masala smartfonning yaqinida yotishda emas. Bu yerda boshqa narsa — ya’ni, siz smartfonga dam olishingizni boshqarishiga qanchalik darajada yo’l qo’yishingiz muximroq.
