Qarishni sekinlashtirish haqida gapirganda, gap odatda yo ilg’or kosmetologiya — retinolli kremlar va salon muolajalari, yoki sog’lom turmush tarzi: polifenollarga boy dieta va jismoniy mashqlar haqida ketadi.
Manba: « Hi-Tech_Mail.ru ».
Yangiliklar Muallifi
Edit Kouen Universiteti (Avstraliya) mutaxassislari ushbu masalaga kengroq qarashni taklif qilmoqdalar: yangi tadqiqot ko’rsatganidek, sayohatlar yoshga bog’liq o’zgarishlarni sekinlashtirishning «asboblaridan» biri bo’lishi mumkin. Olimlar turizmni entropiya fizik tushunchasi prizmasi orqali ko’rib chiqdilar va ijobiy energiya bilan to’yingan safarlar jismoniy va ruhiy salomatlikni qo’llab-quvvatlab, organizmga uzoqroq yosh qolishiga yordam berishi mumkin degan xulosaga keldilar.
Entropiya ko’pincha tizimning tartibsizlikka qarab harakati sifatida tasvirlanadi. Mualliflar ushbu g’oyani salomatlikka ko’chiradilar: organizmimiz doimiy ravishda tizimlar ishining tartibliligi va hamjihatligini saqlashga intilib, «parchalanishga» qarshi turadi. Biz oladigan tajriba ushbu jarayonlarni yo qo’llab-quvvatlashi, yoki aksincha, tanani tartibsizlikka (xaosga) itarishi mumkin. Ularning fikricha, ijobiy, xavfsiz va mazmunli dam olish birinchi toifaga kiradi. Stressli, yomon rejalashtirilgan yoki xavfsiz bo’lmagan safarlar esa — ikkinchisiga.
«Qarish jarayon sifatida ortga qaytmasdir. Uni to’xtatib bo’lmaydi, lekin sekinlashtirish mumkin», — deya ta’kidlaydi ish hammuallifi Fangli Xu. Uning so’zlariga ko’ra, sayohatlar farovonlik uchun bir vaqtning o’zida bir nechta qulay omillarni ta’minlaydi: muhitning o’zgarishi, jismoniy faollik, yangi ijtimoiy aloqalar va ijobiy his-tuyg’ular. Bu g’oyalar odamlarga allaqachon tanish — so’nggi paytlarda wellness-turizm yoki yoga-retritlar tobora ommalashib bormoqda, ammo yangi ishda olimlar ilk bor ularni fiziologiyaga tayangan holda tizimli ravishda tasvirlashga urinmoqdalar.
Taklif etilgan model nuqtai nazaridan, sayohatlar organizmning to’rtta yirik tizimiga ta’sir qilishi mumkin: metabolik, immun, stressga javob berish tizimi va o’z-o’zini tiklash tizimi. Yangi muhit va noodatiy stimullar modda almashinuvini hamda organizmning o’z-o’zini tartibga solish jarayonlarini faollashtiradi, immunitetga tashqi qo’zg’atuvchilarga bo’lgan reaksiyani yaxshiroq «kalibrlashga» yordam beradi. Shu bilan birga, dam olishning bo’shashtiruvchi turlari surunkali stressni va yallig’lanish darajasini pasaytirib, to’qimalarni ta’mirlash tizimlariga samaraliroq ishlash imkoniyatini beradi.
Muhim tarkibiy qism — harakat. Hatto eng oddiy turistik safar ham kundalik hayotga qaraganda ko’proq yurish va faollikni o’z ichiga oladi: shahar bo’ylab sayr qilish, zinapoyalardan ko’tarilish, diqqatga sazovor joylarni ko’zdan kechirish bizni odatdagidan ko’ra ko’proq harakat qilishga majbur qiladi. Mo’tadil yuklama qon aylanishini yaxshilaydi, ozuqa moddalarining tashilishini va metabolik chiqindilarning chiqarilishini tezlashtiradi, tayanch-harakat tizimini qo’llab-quvvatlaydi va regeneratsiya jarayonlarini rag’batlantiradi.
Shu bilan birga, olimlar ta’kidlaydilar: sayohatning o’zi «sehrli tabletka» emas. Safarda ekzotik infeksiyalar, jarohatlar, kriminal va maishiy xavf-xatarlar, reys lentalarining bekor qilinishi va hatto harbiy harakatlarga duch kelish mumkin, buni ham hisobga olish kerak.
Источник: Freepik
Olimlar ta’kidlaydilar: «har qanday ta’til yoshartirmaydi», balki yangilik, dam olish, harakat va muloqotni uyg’unlashtirgan sifatli tashkil etilgan, xavfsiz va faol safarlar sog’lom qarishni qo’llab-quvvatlovchi omillardan biri bo’lishi mumkin. Bu tibbiyot yoki turmush tarzining o’rnini bosuvchi emas, balki tananing ichkaridan sog’lomroq va yemirilishga chidamli bo’lishiga yordam beradigan yana bir resursdir.
Avvalroq olimlar kofe qarishni sekinlashtirishini aniqlashgan edi.
