Ijtimoiy tarmoqlarda kaftning qisish kuchi insonning umr koʻrish davomiyligini oldindan aytib berishi haqidagi fikrlarga tobora koʻproq duch kelish mumkin.
Manba: «Mail.ru Hi-Tech».
Ushbu bayonot zamirida haqiqatan ham ilmiy maʼlumotlar yotadi, biroq qisish kuchi va uzoq umr koʻrish oʻrtasidagi bogʻliqlik koʻpincha notoʻgʻri talqin qilinadi, deydi epidemiolog Hasan Valli. Bu haqda The Conversation portali xabar bermoqda.
Kaftning qisish kuchi maxsus qurilma — dinamometr yordamida oʻlchanadi, u inson dastakni qoʻli bilan qanchalik qattiq siqa olishini qayd etadi. Tadqiqotlar shuni koʻrsatadiki, bu koʻrsatkich haqiqatan ham umumiy salomatlik holati bilan bogʻliq.
Masalan, Buyuk Britaniyaning 40 yoshdan 69 yoshgacha boʻlgan 500 mingga yaqin aholisi ishtirok etgan yirik tadqiqotlardan birida olimlar shuni aniqlashdiki, qisish kuchining har 5 kilogrammga kamayishi keyingi oʻn yillik kuzatuvlar davomida oʻlim xavfining taxminan 20 foizga ortishi bilan bogʻliq boʻlgan.
Bundan tashqari, mushaklar zaifligi — erkaklarda 26 kilogrammdan va ayollarda 16 kilogrammdan kam qisish kuchi — yurak-qon tomir kasalliklari, oʻpkaning surunkali obstruktiv kasalligi, nafas olish yoʻllari kasalliklari va saratonning ayrim turlaridan oʻlim xavfining yuqori boʻlishi bilan bogʻlangan.
Biroq, Valli taʼkidlashicha, bu aynan kaft kuchining oʻzi umr koʻrish davomiyligiga taʼsir qilishini anglatmaydi.
Olimning soʻzlariga koʻra, qisish kuchi koʻproq organizmning umumiy holatini aks ettiradi. U mushak massasi, asab tizimining ishlashi, yurak va tomirlarning holati, shuningdek, moddalar almashinuvining xususiyatlari bilan bogʻliq.
«Qisish kuchi uzoq umr koʻrishning sababi emas. U organizmning umumiy fiziologik barqarorligi koʻrsatkichi (markeri) boʻlib xizmat qiladi, aynan shu barqarorlik salomatlik va umr koʻrish davomiyligiga taʼsir koʻrsatadi», — tushuntiradi tadqiqotchi.
Bu koʻrsatkich ayniqsa keksalik davrida juda maʼlumotga boy boʻlib chiqadi. Katta yosh guruhidagi odamlarda qisish kuchi yoshga doir mushak massasi va kuchining yoʻqolishi — sarkopeniya deb nomlanuvchi holat darajasini yaxshi aks ettiradi.
Aynan shu sababli, ayrim mutaxassislar qisish kuchini tana harorati, arterial qon bosimi, puls va nafas olish chastotasi qatorida yangi hayotiy muhim koʻrsatkich sifatida koʻrib chiqishni taklif qilmoqdalar.
Qisish kuchini yaxshilash umumiy jismoniy tayyorgarlikning foydali elementi boʻlishi mumkin, ammo uning oʻzi mustaqil ravishda salomatlikni mustahkamlashni yoki umr koʻrish davomiyligini oshirishni kafolatlamaydi.
Olimning soʻzlariga koʻra, uzoq umr koʻrishning eng ishonchli omillari boʻlib hammaga yaxshi maʼlum boʻlgan tavsiyalar qolmoqda: muntazam jismoniy faollik, muvozanatli ovqatlanish, toʻlaqonli uyqu, ijtimoiy aloqalarni saqlab qolish va stress darajasini nazorat qilish.
