So’nggi yillarda ijtimoiy tarmoqlarda o’simlik yog’lari hayvon yog’laridan, shu jumladan, sariyog’dan ko’ra zararliroq degan fikr keng tarqalmoqda. Biroq olimlarning hisoblashicha, sariyog’ni o’simlik yog’iga almashtirish bevaqt o’lim xavfini kamaytirish imkonini beradi.
Manba: « Hi-Tech_Mail.ru ».
Yangiliklar Muallifi
Manba: https://www.goodfon.com
Tadqiqot muallifi, Brigam ayollar shifoxonasi doktori Yu Chjaning so’zlariga ko’ra, ularning ishi avvalgi tadqiqotlardan nafaqat ko’lami, balki metodologiyasi bilan ham ajralib turadi. To’g’ridan-to’g’ri almashtirish usuli yordamida olimlar shunchaki yog’ iste’molini umumiy o’rganmasdan, ratsiondagi aniq o’zgarishlarning bevosita ta’sirini baholay oldilar. Bu muayyan mahsulotlar sog’liqqa qanday ta’sir qilishini maksimal darajada aniq belgilash imkonini berdi.
O’simlik yog’lari va sariyog’ o’rtasidagi asosiy farq yog’larning tarkibidir. Sariyog’ taxminan 70% to’yingan yog’larni o’z ichiga oladi, zaytun yog’ida esa bu ko’rsatkich atigi 14%, soya yog’ida — 16%, raps yog’ida esa — bor-yo’g’i 7% ni tashkil qiladi. To’yingan yog’lar xona haroratida qattiqlashadi, o’simlik yog’larida ustunlik qiladigan to’yinmagan yog’lar esa suyuq holatda qoladi. Shifokorlarga to’yingan yog’larning yurak-qon tomir kasalliklari, xolesterin darajasining ko’tarilishi va organizmdagi yallig’lanish jarayonlari bilan bog’liqligi azaldan ma’lum. Aksincha, o’simlik yog’lari nafaqat foydali to’yinmagan yog’larga boy, balki oksidlovchi stress va yallig’lanishga qarshi kurashishda yordam beradigan antioksidantlarni, masalan, E vitaminini ham o’z ichiga oladi.
Manba: Unsplash.com
Tadqiqot davomida olimlar 30 yil davomida uchta yirik uzoq muddatli loyiha: Nurses’ Health Study, Nurses’ Health Study II va Health Professionals Follow-up Study doirasida to’plangan 221 mingdan ortiq amerikaliklarning ma’lumotlarini tahlil qildilar. Har to’rt yilda loyiha ishtirokchilari o’z ratsioni haqidagi so’rovnomalarni to’ldirib, qancha turli mahsulotlar, shu jumladan, sariyog’ va o’simlik yog’larini iste’mol qilishlarini ko’rsatib o’tishgan. Ovqatlanish haqidagi ma’lumotlarni o’lim sabablari bilan solishtirgandan so’ng, tadqiqotchilar bir nechta qonuniyatlarni aniqladilar.
Ma’lum bo’lishicha, sariyog’ni maksimal miqdorda iste’mol qilgan odamlarda bevaqt o’lim xavfi uni eng kam iste’mol qilganlarga qaraganda 15% ga yuqori bo’lgan. Shu bilan birga, ratsioni o’simlik yog’lariga boy bo’lganlarda o’lim xavfi bunday yog’larni kam iste’mol qiladiganlarga qaraganda 16% ga past bo’lgan. Ayniqsa, sariyog’ni o’simlik yog’lariga almashtirishning ta’siri sezilarli bo’ldi: olimlar bor-yo’g’i 10 gramm (taxminan ikki choy qoshiq) sariyog’ni ekvivalent miqdordagi o’simlik yog’iga almashtirish umumiy o’lim xavfini 17% ga va saraton kasalligidan o’lim xavfini ham xuddi shunchaga kamaytirishi mumkinligini aniqladilar.
Manba: Freepik.com
Tadqiqotchilarning fikriga ko’ra, bunday effektning asosiy sababi sariyog’ tarkibida qondagi xolesterin darajasini oshiradigan to’yingan yog’larning yuqori konsentratsiyasidir. Aksincha, o’simlik yog’lari to’yinmagan yog’larga boy bo’lib, ular xolesterin darajasini va yallig’lanishni kamaytirishi, shu orqali surunkali kasalliklar xavfini pasaytirishi ma’lum. Bundan tashqari, o’simlik yog’laridagi antioksidantlar hujayralarni oksidlovchi stressdan himoya qilishi mumkin, bu esa yurak kasalliklari, diabet va onkologik kasalliklarning oldini olishda juda muhimdir.
Ish mualliflari tadqiqotning ma’lum cheklovlari borligini qayd etishadi. Xususan, ovqatlanish haqidagi ma’lumotlar so’rovnomalarga tayangan, ya’ni respondentlar anketalarni to’ldirishda xatolarga yo’l qo’ygan bo’lishi mumkin, masalan, sariyog’ni spred yoki margarin bilan chalkashtirib yuborishgan. Shunga qaramay, olingan natijalar o’simlik yog’larining sog’liq uchun foydasi haqidagi ko’plab o’tmishdagi tadqiqotlar xulosalarini tasdiqlaydi.
Avvalroq olimlar kungaboqar yog’ining kutilmagan zararli tomonlarini ochib berishgan edi.
