Yaqindagi tadqiqotlar shuni ko’rsatdiki, mo’jizaviy ichimlik bosimni tushirishi va qon tomirlari ishini qo’llab-quvvatlashi mumkin, unda mavjud flavanolllar esa umuman miya ishi bilan bog’landi. Lekin muhim jihat bor: gap birinchi navbatda xaltachadagi shirin kukunli ichimlik haqida emas, balki tabiiy kakao haqida bormoqda. Kakaoning afsonasi va haqiqatini tahlil qilamiz.
Manba: «Mail.ru Hi-Tech».
Kakaoni ko’pchilik shunchaki bolalikdagi shirin ichimlik deb qabul qiladi. Biroq odatiy kakao kukunida flavanollar — olimlar qon tomirlari va yurak-qon tomir tizimi ishi bilan bog’laydigan o’simlik birikmalari mavjud.
2025 yilda klinik tadqiqotlarning meta-analizi flavan-3-ollarga boy mahsulotlar va qo’shimchalar, jumladan kakao, qon tomirlari funksiyasini yaxshilashga va arterial bosimni biroz tushirishga qodirligini ko’rsatdi.
Bosim pasayadi
Kakaoni muntazam iste’mol qilishning eng ishonchli ta’siri aynan qon tomirlari bilan bog’liq.
Randomizatsiyalangan tadqiqotlarning barvaqtroq tizimli sharhi flavanollarga boy kakao mahsulotlari arterial bosimning biroz pasayishini — taxminan simob ustunining bir necha millimetriga kamayishini ko’rsatdi. Bunda mualliflar ta’sir flavanollar miqdoriga va muayyan mahsulotga bog’liqligini ta’kidlashgan edi.
2025 yilgi yangiroq tizimli sharh ham ikki haftadan 18 haftagacha davom etgan tadqiqotlarda kakao-flavanollarini iste’mol qilish sistolik va diastolik bosimning pasayishi bilan bog’liq bo’lgani haqidagi xulosaga keldi. Yanada sezilarli ta’sir yuqori bosimli odamlarda kuzatildi.
Lekin kakaoni gipertoniyadan davoga aylantirish kerak emas. Keksalar o’rtasida kakao ekstraktini uzoq vaqt qabul qilish bo’yicha o’tkazilgan COSMOS tadqiqoti gipertoniya rivojlanishining umumiy xavfi kamayishini aniqlamadi. Bunda dastlabki sistolik bosimi me’yorda bo’lgan ishtirokchilarda xavf 24% ga pastroq bo’lib chiqdi.
Qon tomirlariga ishlash engilroq bo’ladi
Kakao flavanollari endoteliy funksiyasiga — qon tomirlarining ichki qatlamiga ta’sir qiladi. Natijada qon tomirlari yaxshiroq kengayishi mumkin.
Aynan qon tomirlari funksiyasining yaxshilanishi olimlar kakao-flavanollari tadqiqotlarida kuzatadigan eng barqaror ta’sirlardan biri hisoblanadi.
Ya’ni har kungi bir finjon tabiiy kakao nazariy jihatdan ratsionning yurak-qon tomir tizimi uchun foydali bo’lgan kichik bir qismi bo’lishi mumkin. Lekin bu jismoniy faollikni, me’yordagi vaznni, ovqatlanishni va agar shifokor tomonidan belgilangan bo’lsa, davolanishni bekor qilmaydi.
Miya ishi yaxshilanadi
Bu yerda voqea qiziqroq, ammo dalillar qarama-qarshiroq.
Olimlar kakao flavanollari miyada qon aylanishini yaxshilashi va shu orqali xotira hamda boshqa kognitiv funksiyalarga ta’sir qilishi mumkinligini taxmin qilishgan edi. Ba’zi kichik tadqiqotlarda xotiraning alohida ko’rsatkichlari yaxshilangani haqiqatan ham kuzatildi.
Biroq COSMOS yirik randomizatsiyalangan tadqiqoti unchalik hayratlanarli bo’lmagan natijani berdi: 500 mg flavanolli kakao ekstraktini uch yil davomida har kuni qabul qilish umuman olganda kognitiv funksiyalarni yaxshilamadi.
Shuning uchun «kakao xotirani yaxshilaydi» deyish hozircha juda dadil fikr. To’g’rirog’i: kakao flavanollari miya uchun potentsial foydali birikmalar sifatida o’rganilmoqda, ammo barcha odamlarda kognitiv qobiliyatlarning yaxshilanishi bo’yicha ishonchli dalillar hozircha yo’q.
Nimasi xavfli
Kakaoni har kungi desertga aylantirish mumkin emas. Potentsial foyda shakar, qaymoq yoki shirin qo’shimchalar bilan emas, birinchi navbatda kakao flavanollari bilan bog’liq.
Agar har kuni ko’p miqdordagi shakar, yog’li sut va shirin kakao kukunidan ichimlik tayyorlansa, flavanollardan keladigan foydali ta’sir ratsiondagi asosiysi bo’lmay qoladi. Shuning uchun agar aynan kakaodan foyda olishni istasangiz, ko’p miqdordagi shakarsiz tabiiy kakao kukunini tanlash mantiqiyroqdir.
Yana bir muhim tafsilot: har xil kakao mahsulotlarida flavanollar miqdori keskin farq qiladi. Shuning uchun o’ramdagi shunchaki «kakao» yozuvi bir xil tarkib va bir xil ta’sirni anglatmaydi.
Aynan shu yerda biz ushbu masalani yanada batafsilroq o’rgangan edik:
- Kakao kukuni ko’rish qobiliyatining yo’qolishini sekinlashtirishi mumkin, aniqladi olimlar
- Kakao kognitiv funksiyalarni oshiradi: olimlar tomonidan isbotlangan
- Kakao kamharakat turmush tarzining zararining oldini oladi
- Kakao yoshga bog’liq yallig’lanishni oladi
Umuman olganda, agar gap ko’p shakarsiz tabiiy kakao haqida ketayotgan bo’lsa, har kungi finjon yaxshi odat bo’lishi to’liq mumkin. Tadqiqotlar kakaoda mavjud flavanollarni qon tomirlari funksiyasining yaxshilanishi va bosimning biroz pasayishi bilan bog’laydi. Lekin kakaoning o’zi gipertoniyadan, infarktdan yoki xotira muammolaridan himoya qiladi deb umid qilishga hozircha asoslar yetarli emas.
Boshqacha aytganda, kakao haqiqatan ham kutilganidan ko’ra foydaliroq bo’lishi mumkin. Lekin o’z salomatligiga g’amxo’rlik qilish ancha kompleks bo’lishi kerak.
Manbalar: European Journal of Preventive Cardiology (2025) meta-analizi, Nutrition Journal (2025) tizimli sharhi, American Journal of Clinical Nutrition va The American Journal of Clinical Nutrition’da chop etilgan COSMOS va COSMOS-Mind tadqiqotlari.
